]>

Þat var snimma í &o-hook;ndverða bygð goðanna, þá er goðin h&o-hook;fðu sett Miðgarð ok g&o-hook;rt Valh&o-acute-hook;ll, þá kom þar smiðr n&o-hook;kkurr ok bauð at gøra þeim borg á þrim misserum svá góða at trú ok ørugg væri fyrir bergrisum ok hrímþursum, þótt þeir kœmi inn um Miðgarð; en hann mælti sér þat til 5 kaups, at hann skyldi eignask Freyju, ok hafa vildi hann sól ok mána. Þá gengu Æsirnir á tal ok réðu ráðum sínum, ok var þat kaup g&o-hook;rt við smiðinn, at hann skyldi eignask þat er hann mælti til, ef hann fengi g&o-hook;rt borgina á einum vetri; en hinn fyrsta sumarsdag, ef n&o-hook;kkurr hlutr væri óg&o-hook;rr at 10 borginni, þá skyldi hann af kaupinu, ok skyldi hann af engum manni lið þiggja til verksins. En er þeir s&o-hook;gðu honum þessa kosti, þá beiddisk hann at þeir skyldu lofa at hann hefði lið af hesti sínum, er Svaðilfari hét; en því réð Loki, er þat var til lagt við hann. 15 Hann tók til hinn fyrsta vetrardag at gøra borgina, en of nætr dró hann til grjót á hestinum; en þat þótti Ásunum mikit undr, hversu stór bj&o-hook;rg sá hestr dró, ok hálfu meira þrekvirki gørði hestrinn en smiðrinn. En at kaupi þeira váru sterk vitni ok m&o-hook;rg sœri, fyrir því at j&o-hook;tnum þótti ekki 20 tryggt at vera með Ásum griðalaust, ef Þórr kvæmi heim; en þá var hann farinn í austrveg at berja tr&o-hook;ll. En er á leið vetrinn, þá sóttisk mj&o-hook;k borgargørðin, ok var hon svá há ok sterk at eigi mátti á þat leita. En þá er þrír dagar váru til sumars, þá var komit mj&o-hook;k at borghliði. Þá settusk goðjn á 25 dómstóla sína ok leituðu ráða ok spurði hverr annan hverr því hefði ráðit, at gipta Freyju í J&o-hook;tunheima eða spilla loptinu ok himninum svá, at taka þaðan sól ok tungl ok gefa j&o-hook;tnum; en þat kom ásamt með &o-hook;llum, at þessu myndi ráðit hafa sá er flestu illu ræðr, Loki Laufeyjarson, ok kváðu hann verðan 30 ills dauða, ef eigi hitti hann ráð til, at smiðrinn væri af

6 Snorra Edda 1. 32-62

kaupinu, ok veittu Loka atg&o-hook;ngu. En er hann varð hræddr, þá svarði hann eiða at hann skyldi svá til haga at smiðrinn væri af kaupinu, hvat sem hann kostaði til. 35 Ok hit sama kveld, er smiðrinn ók út eptir grjótinu með hestinn Svaðilfara, þá hljóp ór skógi n&o-hook;kkurum merr ok at hestinum ok hrein við. En er hestrinn kendi hvat hrossi þetta var, þá œddisk hann ok sleit sundr reipin ok hljóp til merarinnar, en hon undan til skógar ok smiðrínn eptir ok 40 vill taka hestinn, en þessi hross hlaupa alla nótt, ok dvelsk smíðin þá nótt. Ok eptir um daginn varð ekki svá smíðat sem fyrr hafði orðit. Ok þá er smiðrinn sér at eigi mun lokit verða verkinu, þá fœrisk smiðrinn í j&o-hook;tunmóð. En er Æsirnir sá þat til víss, at þar var bergrisi kominn, þá varð eigi þyrmt 45 eiðunum, ok k&o-hook;lluðu þeir á Þór, ok jafnskjótt kom hann, ok því næst fór á lopt hamarrinn Mj&o-hook;llnir. Galt hann þá smíðarkaupit, ok eigi sól eða tungl; heldr synjaði hann honum at byggva í J&o-hook;tunheimum ok laust þat it fyrsta h&o-hook;gg, er haussinn brotnaði í smán mola, ok sendi hann niðr undir 50 Niflheim. En Loki hafði þá ferð haft til Svaðilfara at n&o-hook;kkuru síðar bar hann fyl. Þat var grátt ok hafði átta fœtr, ok er sá hestr beztr með goðum ok m&o-hook;nnum. Þat var einn dag at Freyr hafði gengit í Hliðskjálf ok sá 55 of heima alla; en er hann leit í norðrætt, þá sá hann á einum bœ mikit hús ok fagrt, ok til þess húss gekk kona; ok er hon tók upp h&o-hook;ndunum ok lauk hurð fyrir sér, þá lýsti af h&o-hook;ndum hennar bæði í lopt ok á l&o-hook;g ok allir heimar birtusk af henni. Ok svá hefndi honum þat mikillæti, er hann hafði sezk í þat it 60 helga sæti, at hann gekk í braut fullr af harmi. Ok er hann kom heim, mælti hann ekki; ekki svaf hann, ekki drakk hann; engi þorði at krefja hann málsins.

i. 63-93 Frey and Skírnir 7

Þá lét Nj&o-hook;rðr kalla til sín Skírni, skósvein Freys, ok bað hann ganga til Freys ok beiða hann orða ok spyrja hverjum hann væri svá reiðr at hann mælti ekki við menn. En 65 Skírnir lézk ganga mundu ok eigi fúss, ok kvað illra svara vera ván af honum. En er hann kom til Freys, þá spurði hann hví Freyr var svá hnipinn ok mælti ekki við menn. Þá svarar Freyr ok sagði at hann hafði sét konu fagra, ok fyrir hennar sakar var hann svá harmfullr at eigi myndi hann lengi 70 lifa, ef hann skyldi eigi ná henni -- 'ok nú skaltu fara ok biðja hennar mér til handa ok hafa hana hingat, hvárt er faðir hennar vill eða eigi; skal ek þat vel launa þér.' Þá svarar Skírnir svá, at hann skal fara sendiferð, en Freyr skal fá honum sverð sitt; þat var svá gott at sjálft vásk; en Freyr 75 lét eigi þat til skorta ok gaf honum sverðit. Þá fór Skírnir ok bað honum konunnar ok fekk heit hennar, ok níu nóttum síðar skyldi hon þar koma er Barrey heitir, ok ganga þá at brullaupinu með Frey. En er Skírnir sagði Frey sitt ørendi, þá kvað hann þetta: 80 'L&o-hook;ng es nótt, l&o-hook;ng es &o-hook;nnur, hvé mega ek þreyja þrjár? Opt mér mánaðr minni þótti en sjá hálf hýnótt.' Þessi s&o-hook;k var til, er Freyr var svá vápnlauss, er hann 85 barðisk við Belja, ok drap hann með hjartarhorni. Skaði, dóttir Þjaza j&o-hook;tuns, tók hjálm ok brynju ok &o-hook;ll hervápn ok ferr til Asgarðs at hefna f&o-hook;ður síns. En Æsir buðu henni sætt ok yfirbœtr at hon skal kjósa sér mann af Ásum ok kjósa at fótum ok sjá ekki fleira af. Þá sá hon 90 eins manns fœtr forkunnar fagra, ok mælti: 'Þenna kýs ek, fátt mun ljótt á Baldri.' En þat var Nj&o-hook;rðr ór Nóatúnum. Skaði vildi hafa bústað þann er átt hafði faðir hennar, þat

8 Snorra Edda i. 94-122

er á fj&o-hook;llum n&o-hook;kkurum þar sem heitir Þrymheimr, en Nj&o-hook;rðr 95 vill vera nær sæ. Þau sættusk á þat, at þau skyldu vera níu nætr í Þrymheimi, en þá aðrar níu at Nóatúnum. En er Nj&o-hook;rðr kom aptr til Nóatúna af fjallinu, þá kvað hann þetta: 'Leið erumk fj&o-hook;ll, vaska lengi á, nætr einar níu; 100 ulfa þytr þóttumk illr vesa hjá s&o-hook;ngvi svana.' Þá kvað Skaði þetta: 'Sofa né mákat sævar beðjum á fugls jarmi fyrir; 105 sá mik vekr es af víði kømr, morgin hverjan már.' Þá fór Skaði upp á fjall ok bygði í Þrymheimi; ok ferr hon mj&o-hook;k á skíðum ok með boga ok skýtr dýr. Hon heitir &o-hook;ndurgoð eða &o-hook;ndurdís. 100 Þat er upphaf þessa máls, at &O-hook;ku-Þórr fór með hafra sína ok reið, ok með honum sá Áss er Loki heitir. Koma þeir at kveldi til eins bónda ok fá þar náttstað. En um kveldit tók Þórr hafra sína ok skar báða; eptir þat váru þeir flegnir ok bornir til ketils. En er soðit var, þá settisk Þórr til náttverðar 115 ok þeir lagsmenn. Þórr bauð til matar með sér bóndanum ok konu hans ok b&o-hook;rnum þeira; sonr bónda hét Þjálfi, en R&o-hook;skva dóttir. Þá lagði Þórr hafrst&o-hook;kurnar útar frá eldinum, ok mælti at bóndinn ok heimamenn hans skyldu kasta á hafrst&o-hook;kurnar beinunum. Þjálfi, sonr bónda, helt á lærlegg 120 hafrsins ok spretti á knífi sínum ok braut til mergjar. Þórr dvalðisk þar of nóttina; en í óttu fyrir dag stóð hann upp ok klæddi sik, tók hamarinn Mj&o-hook;llni ok brá upp ok vígði

1.123-156 Þór and Útgarða-Loki 9

hafrst&o-hook;kurnar. Stóðu þá upp hafrarnir, ok var þá annarr haltr eptra fœti. Þat fann Þórr, ok talði at bóndinn eða hans hjón mundi eigi skynsamliga hafa farit með beinum hafrsins; 125 kennir hann at brotinn var lærleggrinn. Eigi þarf langt frá því at segja: vita megu þat allir, hversu hræddr bóndinn mundi vera, er hann sá at Þórr lét síga brýnnar ofan fyrir augun; en þat er hann sá augnanna, þá hugðisk hann falla mundu fyrir sjóninni einni samt. Hann herði hendrnar at 130 hamarskaptinu svá at hvítnuðu knúarnir. En bóndinn gørði sem ván var ok &o-hook;ll hjónin, k&o-hook;lluðu ákafliga, báðu sér friðar, buðu at fyrir kvæmi alt þat er þau áttu. En er hann sá hræzlu þeira, þá gekk af honum móðrinn ok sefaðisk hann, ok tók af þeim í sætt b&o-hook;rn þeira, Þjálfa ok R&o-hook;sku, ok gørðusk þau 135 þá skyldir þjónustumenn hans, ok fylgja þau honum jafnan síðan. Lét hann þar eptir hafra, ok byrjaði ferðina austr í J&o-hook;tunheima ok alt til hafsins, ok þá fór hann út yfir hafit þat it djúpa. En er hann kom til lands, þá gekk hann upp, ok 140 með honum Loki ok Þjálfi ok R&o-hook;skva. Þá er þau h&o-hook;fðu lítla hríð gengit, varð fyrir þeim m&o-hook;rk stór. Gengu þau þann dag allan til myrkrs. Þjálfi var allra manna fóthvatastr; hann bar kýl Þórs, en til vista var eigi gott. Þá er myrkt var orðit, leituðu þeir sér til náttstaðar ok fundu fyrir sér skála n&o-hook;kkurn 145 mj&o-hook;k mikinn; váru dyrr á enda ok jafnbreiðar skálanum. Þar leituðu þeir sér náttbóls. En of miðja nótt varð land- skjálpti mikill, gekk j&o-hook;rðin undir þeim skykkjum, ok skalf húsit. Þá stóð Þórr upp ok hét á lagsmenn sína; ok leituðusk fyrir, ok fundu afhús til hœgri handar í miðjum 150 skálanum ok gengu þannig. Settisk Þórr í dyrnar, en &o-hook;nnur þau váru innar frá honum, ok váru þau hrædd, en Þórr helt hamarskaptinu ok hugði at verja sik. Þá heyrðu þau ym mikinn ok gný. En er kom at dagan, þá gekk Þórr út ok sér hvar lá maðr 155 skamt frá honum í skóginum, ok var sá eigi lítill. Hann

10 Snorra Edda 1.157-190

svaf ok hraut sterkliga. Þá þóttisk Þórr skilja hvat látum verit hafði of nóttina. Hann spennir sik megingj&o-hook;rðum ok óx honum ásmegin; en í því bili vaknar sá maðr, stóð upp 160 skjótt. En þá er sagt at Þór varð bilt einu sinni at slá hann með hamrinum, ok spurði hann at nafni; en sá nefndisk Skrýmir, 'en eigi þarf ek', sagði hann, 'at spyrja þik at nafni; kenni ek at þú ert Asa-Þórr. En hvárt hefir þú dregit á braut hanzka minn?' Seildisk þá Skrýmir til, ok tók 165 upp hanzka sinn; sér Þórr þá at þat hafði hann haft fyrir skála um nóttina, en afhúsit, þat var þumlungrinn hanzkans. Skrýmir spurði ef Þórr vildi hafa f&o-hook;runeyti hans, en Þórr játti því. Þá tók Skrýmir ok leysti nestbagga sinn ok bjósk til at eta dagverð, en Þórr í &o-hook;ðrum stað ok hans félagar. Skrýmir 170 bauð þá at þeir legði m&o-hook;tuneyti sitt, en Þórr játti því. Þá batt Skrýmir nest þeira alt í einn bagga ok lagði á bak sér; hann gekk fyrir of daginn ok steig heldr stórum, en síðan at kveldi leitaði Skrýmir þeim náttstaðar undir eik n&o-hook;kkurri mikilli. Þá mælti Skrýmir til Þórs at hann vill leggjask niðr 175 at sofa, 'en þér takið nestbaggann ok búið til náttverðar yðr.' Því næst sofnar Skrýmir ok hraut fast, en Þórr tók nest- baggann ok skal leysa. En svá er at segja sem ótrúligt mun þykkja, at engan knút fekk hann leyst, ok engan álarendann hreyft svá at þá væri lausari en áðr. Ok er hann sér at þetta 180 verk má eigi nýtask, þá varð hann reiðr, greip þá hamarinn Mj&o-hook;llni tveim h&o-hook;ndum ok steig fram &o-hook;ðrum fœti at, þar er Skrýmir lá, ok lýstr í h&o-hook;fuð honum; en Skrýmir vaknar ok spyrr hvárt laufsblað n&o-hook;kkut felli í h&o-hook;fuð honum, eða hvárt þeir hefði þá matazk ok sé búnir til rekkna. Þórr segir at 185 þeir munu þá sofa ganga. Ganga þau þá undir aðra eik. Er þat þér satt at segja, at ekki var þá óttalaust at sofa. En at miðri nótt, þá heyrir Þórr at Skrýmir hrýtr svá at dunar í skóginum. Þá stendr hann upp ok gengr til hans, reiðir hamarinn títt ok hart ok lýstr ofan í miðjan hvirfil honum; 190 hann kennir at hamarsmuðrinn søkkr djúpt í h&o-hook;fuðit. En í

1. 191-224 Þór and Útgarða-Loki 11

því bili vaknar Skrýmir ok mælti: 'Hvat er nú? Fell akarn n&o-hook;kkut í h&o-hook;fuð mér? Eða hvat er títt um þik, Þórr?' En Þórr gekk aptr skyndiliga ok svarar at hann var þá nývaknaðr, sagði at þá var mið nótt ok enn væri mál at sofa. Þá hugsaði Þórr þat, ef hann kvæmi svá í fœri at slá hann 195 it þriðja h&o-hook;gg, at aldri skyldi hann sjá sik síðan; liggr nú ok gætir ef Skrýmir sofnaði fast. Ok lítlu fyrir dagan þá heyrir hann at Skrýmir mun sofnat hafa; stendr þá upp ok hleypr at honum, reiðir þá hamarinn af &o-hook;llu afli ok lýstr á þunnvang- ann þann er upp vissi; søkkr þá hamarrinn upp at skaptinu. 200 En Skrýmir settisk upp ok strauk of vangann ok mælti: 'Hvárt munu fuglar n&o-hook;kkurir sitja í trénu yfir mér? Mik grunaði, er ek vaknaða, at tros n&o-hook;kkut af kvistunum felli í h&o-hook;fuð mér. Hvárt vakir þú, Þórr? Mál mun vera upp at standa ok klæðask. En ekki eigu þér nú langa leið fram til 205 borgarinnar er k&o-hook;lluð er Útgarðr. Heyrt hefi ek at þér hafið kvisat í milli yðvar at ek væra ekki lítill maðr vexti, en sjá skulu þér þar stœrri menn, er þér komið í Útgarð. Nú mun ek ráða yðr heilræði: láti þér eigi stórliga yfir yðr, ekki munu hirðmenn Útgarða-Loka vel þola þvílíkum k&o-hook;gursveinum 210 k&o-hook;puryrði. En at &o-hook;ðrum kosti hverfið aptr, ok þann ætla ek yðr betra af at taka. En ef þér vilið fram fara, þá stefni þér í austr. En ek á nú norðr leið til fjalía þessa er nú munu þér sjá mega.' Tekr Skrýmir nestbaggann ok kastar á bak sér ok snýr 215 þvers á braut í skóginn frá þeim, ok er þess eigi getit, at Æsirnir bæði þá heila hittask. Þórr snýr fram á leið ok þeir félagar ok gengr framan til miðs dags. Þá sá þeir borg standa á v&o-hook;llum n&o-hook;kkurum ok settu hnakkann á bak sér aptr áðr þeir fengu sét yfir upp; 220 ganga til borgarinnar, ok var grind fyrir borghliðinu ok lokin aptr. Þórr gekk á grindina ok fekk eigi upp lokit, en er þeir þreyttu at komask í borgina, þá smugu þeir milli spalanna ok kómu svá inn. Sá þá h&o-hook;ll mikla ok gengu þannig. Var

12 Snorra Edda i. 225-258

225 hurðin opin; þá gengu þeir inn ok sá þar marga menn á tvá bekki ok flesta œrit stóra. Því næst koma þeir fyrir konunginn Útgarða-Loka ok kv&o-hook;ddu hann; en hann leit seint til þeira ok glotti við t&o-hook;nn ok mælti: 'Seint er um langan veg at spyrja tíðenda, eða er annan veg en ek hygg, at 230 þessi sveinstauli sé &O-hook;ku-Þórr? En meiri muntu vera en mér lízk þú. Eða hvat íþrótta er þat er þér félagar þykkizk vera við búnir? Engi skal hér vera með oss, sá er eigi kunni n&o-hook;kkurs konar list eða kunnandi um fram flesta menn.' Þá segir sá er síðast gekk, er Loki heitir: 'Kann ek þá 235 íþrótt, er ek em albúinn at reyna, at engi er hér sá inni er skjótara skal eta mat sinn en ek." Þá svarar Útgarða-Loki: 'Íþrótt er þat, ef þú efnir, ok freista skal þá þessar íþróttar.' Kallaði útar á bekkinn at sá er Logi heitir skal ganga á gólf fram ok freista sín í móti 240 Loka. Þá var tekit trog eitt ok borit inn á hallargólfit ok fyllt af slátri. Settisk Loki at &o-hook;ðrum enda, en Logi at &o-hook;ðrum, ok át hvárr tveggja sem tíðast ok mœttusk í miðju troginu. Hafði þá Loki etit slátr alt af beinum, en Logi hafði ok etit slátr alt ok beinin með ok svá trogit; ok sýndisk nú &o-hook;llum 245 sem Loki hefði látit leikinn. Þá spyrr Útgarða-Loki hvat sá inn ungi maðr kunni leika, en Þjálfi segir at hann mun freista at renna skeið n&o-hook;kkur við einnhvern þann er Útgarða-Loki fær til. Útgarða-Loki segir at þetta er góð íþrótt ok kallar þess meiri ván, at hann sé vel 250 at sér búinn of skjótleikinn, ef hann skal þessa íþrótt inna; en þó lætr hann skjótt þessa skulu freista. Stendr þá upp Útgarða-Loki ok gengr út, ok var þar gott skeið at renna eptir sléttum velli. Þá kallar Útgarða-Loki til sín sveinstaula n&o-hook;kkurn, er nefndr er Hugi, ok bað hann renna í k&o-hook;pp við 255 Þjálfa. Þá taka þeir it fyrsta skeið, ok er Hugi því framar at hann snýsk aptr í móti honum at skeiðs enda. Þá mælti Útgarða-Loki: 'Þurfa muntu, Þjálfi, at leggja þik meir fram, ef þú skalt vinna leikinn; en þó er þat satt, at ekki hafa hér

1. 259-292 Þór and Útgarða-Loki 13

komit þeir menn er mér þykkja fóthvatari en svá.' Þá taka þeir aptr annat skeið, ok þá er Hugi kømr til skeiðs enda ok 260 hann snýsk aptr, þá var langt kólfskot til Þjálfa. Þá mælti Útgarða-Loki: 'Vel þykki mér Þjálfi renna, en eigi trúi ek honum nú at hann vinni leikinn; en nú mun reyna, er þeir renna it þriðja skeiðit.' Þá taka þeir enn skeið; rennr Hugi til skeiðs enda ok snýsk aptr, ok er Þjálfi eigi þá kominn 265 á mitt skeið. Þá segja allir at reynt er um þenna leik. Þá spyrr Útgarða-Loki Þór hvat þeira íþrótta mun vera er hann muni vilja birta fyrir þeim, svá miklar s&o-hook;gur sem menn hafa g&o-hook;rt um stórvirki hans. Þá mælti Þórr at helzt vill hann þat taka til, at þreyta drykkju við einnhvern mann. Útgarða -- 270 Loki segir at þat má vel vera, gengr inn í h&o-hook;llina ok kallar skutilsvein sinn, biðr at hann taki vítishorn þat er hirðmenn eru vanir at drekka af. Því næst kømr fram skutilsveinn með horninu ok fær Þór í h&o-hook;nd. Þá mælti Útgarða-Loki: 'Af horni þessu þykkir þá vel drukkit ef í einum drykk gengr af, 275 en sumir menn drekka af í tveim drykkjum, en engi er svá lítill drykkjumaðr at eigi gangi af í þrimr.' Þórr lítr á hornit, ok sýnisk ekki mikit, ok er þó heldr langt, en hann er mj&o-hook;k þyrstr; tekr at drekka ok svelgr allstórum ok hyggr at eigi skal þurfa at lúta optar at sinni 280 í hornit. En er hann þraut ørindit ok hann laut ór horninu ok sér hvat leið drykkinum, ok lízk honum svá sem alllítill munr mun vera at nú sé lægra í horninu en áðr. Þá mælti Útgarða-Loki: 'Vel er drukkit, ok eigi til mikit. Eigi myndak trúa, ef mér væri frá sagt, at Ása-Þórr myndi eigi 285 meira drykk drekka. En þó veit ek at þú munt vilja drekka af í &o-hook;ðrum drykk.' Þórr svarar engu, setr hornit á munn sér, ok hyggr nú at hann skal drekka meira drykk, ok þreytir á drykkjuna, sem honum vannsk til ørindi, ok sér enn at stikillinn hornsins vill 290 eigi upp svá mj&o-hook;k sem honum líkar. Ok er hann tók hornit af munni sér ok sér í, lízk honum nú svá sem minna hafi

Snorra Edda 293-326

þorrit en í inu fyrra sinni; er nú gott beranda borð á horninu. Þá mælti Útgarða-Loki: 'Hvat er nú, Þórr? Muntu nú eigi 295 sparask til eins drykkjar meira en þér mun hagr á vera? Svá lízk mér, ef þú skalt nú drekka af horninu inn þriðja drykkinn, sem þessi mun mestr ætlaðr. En ekki muntu mega hér með oss heita svá mikill maðr sem Æsir kalla þik, ef þú gørir eigi meira af þér um aðra leika en mér lízk sem 300 um þenna mun vera.' Þá varð Þórr reiðr, setr hornit á munn sér ok drekkr sem ákafligast má hann ok þreytir sem lengst á drykkinn. En er hann sá í hornit, þá hafði nú helzt n&o-hook;kkut munr á fengizk, ok þá býðr hann upp hornit ok vill eigi drekka meira. Þá mælti 305 Útgarða-Loki: 'Auðsét er nú at máttr þinn er ekki svá mikill sem vér hugðum. En viltu freista um fleiri leika? Sjá má nú at ekki nýtir þú hér af.' Þórr svarar: 'Freista má ek enn ok n&o-hook;kkura leika, en undarliga myndi mér þykkja, þá er ek var heima með Ásum, 310 ef þvílíkir drykkir væri svá lítlir kallaðir. En hvat leik vili þér nú bjóða mér?' Þá mælti Útgarða-Loki: 'Þat gøra hér ungir sveinar, er lítit mark mun at þykkja, at hefja upp af j&o-hook;rðu k&o-hook;tt minn; en eigi myndak kunna at mæla þvílíkt við Asa-Þór, ef ek 315 hefða eigi sét fyrr at þú ert miklu minni fyrir þér en ek hugða.' Því næst hljóp fram k&o-hook;ttr einn grár á hallargólfit, ok heldr mikill. En Þórr gekk til, ok tók hendi sinni niðr undir miðjan kviðinn ok lypti upp, en k&o-hook;ttrinn beygði kenginn svá sem Þórr rétti upp h&o-hook;ndina. En er Þórr seildisk 320 svá langt upp sem hann mátti lengst, þá létti k&o-hook;ttrinn einum fœti, ok fekk Þórr eigi framit þenna leik meir. Þá mælti Útgarða-Loki: 'Svá fór þessi leikr sem mik varði. K&o-hook;ttrinn er heldr mikill, en Þórr er lágr ok lítill hjá stórmenni því sem hér er með oss.' 325 Þá mælti Þórr: 'Svá lítinn sem þér kallið mik, þá gangi nú til einnhverr ok fáisk við mik; nú em ek reiðr.'

i. 327-360 Þór and Útgarða-Loki 15

Þá svarar Útgarða-Loki ok litask um á bekkina ok mælti: 'Eigi sé ek þann mann hér inni er eigi mun lítilræði í þykkja at fásk við þik'; ok enn mælti hann, 'Sjám fyrst, kalli mér hingat kerlinguna, fóstru mína Elli, ok fáisk Þórr við hana, ef 330 hann vill. Felt hefir hon þá menn er mér hafa litizk eigi ósterkligri en Þórr er.' Því næst gekk í h&o-hook;llina kerling ein g&o-hook;mul. Þá mælti Útgarða-Loki at hon skal taka fang við Ása-Þór. Ekki er langt um at gora: svá fór fang þat, at því harðara er Þórr knúðisk at fanginu, því fastara stóð hon. Þá 335 tók kerling at leita til bragða, ok var Þórr þá lauss á fórum, ok váru þær sviptingar allharðar; ok eigi lengi áðr en Þórr fell á kné &o-hook;ðrum fceti. Þá gekk til Útgarða-Loki ok bað þau hætta fanginu ok sagði svá, at Þórr mundi eigi þurfa at bjóða fleirum m&o-hook;nnum fang í hans hirð. Var þá ok liðit á nótt; 340 vísaði Útgarða-Loki Þór ok þeim fél&o-hook;gum til sætis, ok dveljask þar náttlangt í góðum fagnaði. En at morni þegar dagaði, stendr Þórr upp ok þeir félagar, klæða sik, ok eru búnir braut at ganga. Þá kom þar Útgarða- Loki ok lét setja þeim borð; skorti þá eigi góðan fagnað, 345 mat ok drykk. En er þeir hafa matazk, þá snúask þeir til ferðar. Útgarða-Loki fylgir þeim út, gengr með þeim braut ór borginni; en at skilnaði þá mæltí Otgarða-Loki til Þórs ok spyrr hvernig honum þykkir ferð sín orðin, eða hvárt hann hefir hitt ríkara mann n&o-hook;kkurn en sik. Þórr segir at 350 eigi mun hann þat segja, at eigi hafi hann mikla ósœmd farit í þeira viðskiptum, 'en þó veit ek at þér munuð kalla mik lítinn mann fyrir mér, ok uni ek því illa'. Þá mælti Útgarða-Loki: 'Nú skal segja þér it sanna, er þú ert út kominn ór borginni -- ok ef ek lifi ok megak ráða, 355 þá skaltu aldri optar í hana koma; ok þat veit trúa mín, at aldri hefðir þú í hana komit, ef ek hefða vitat áðr at þú hefðir svá mikinn krapt með þér, ok þú hefðir svá nær haft oss mikilli ófœru. En sjónhverfingar hefi ek g&o-hook;rt þér, ok fyrsta sinn á skóginum kom ek til fundar við yðr, ok þá er þú skyldir 360

16 Snorra Edda i.361-394

leysa nestbaggann, þá hafðak bundit hann með gresjárni, en þú fant eigi hvar upp skyldi lúka. En því næst laust þú mik með hamrinum þrjú h&o-hook;gg, ok var it fyrsta minst, ok var þó svá mikit at mér mundi endask til bana, ef á hefði komit. En 365 þar er þú sátt hjá h&o-hook;ll minni setberg, ok þar sáttu ofan í þrjá dali ferskeytta ok einn djúpastan, þat váru hamarspor þín; setberginu brá ek fyrir h&o-hook;ggin, en eigi sátt þú þat. Svá var ok of leikana, er þér þreyttuð við hirðmenn mína. Þá var þat it fyrsta er Loki gorði; hann var mj&o-hook;k soltinn ok át títt, 370 en sá er Logi heitir, þat var villieldr, ok brendi hann eigi seinna trogit en slátrit. En er Þjálfi þreytti rásina við þann er Hugi hét, þat var hugr minn, ok var Þjálfa eigi vænt at þreyta skjótfœri við hann. En er þú drakkt af horninu ok þótti þér seint líða -- en þat veit trúa mín, at þá varð þat 375 undr, er ek mynda eigi trúa at vera mætti -- annarr endir hornsins var út í hafi, en þat sáttu eigi. En nú, er þú kømr til sævarins, þá muntu sjá mega hvern þurð þú hefir drukkit á sænum.' Þat eru nú fj&o-hook;rur kallaðar. Ok enn mælti hann: 'Eigi þótti mér hitt minna vera vert, 380 er þú lyptir upp kettinum, ok þér satt at segja, þá hræddusk allir þeir er sá, er þú lyptir af j&o-hook;rðu einum fœtinum. En sá k&o-hook;ttr var eigi sem þér sýndisk: þat var Miðgarðsormr, er liggr um l&o-hook;nd &o-hook;ll, ok vannsk honum varliga lengðin til, at j&o-hook;rðina toki sporðr ok h&o-hook;fuð. Ok svá langt seildisk þú upp 385 at skamt var þá til himins. En hitt var ok mikit undr um fangit, er þú stótt svá lengi við ok felt eigi meirr en á kné &o-hook;ðrum fœti, er þú fekkzk við Elli, fyrir því at engi hefir sá orðit, ok engi mun verða, ef svá gamall verðr at elli bíðr, at eigi komi ellin &o-hook;llum til falls. Ok er nú þat satt at segja, at 390 vér munum skiljask, ok mun þá betr hvárratveggju handar at þér komið eigi optar mik at hitta. Ek mun enn annat sinn verja borg mína með þvílíkum vélum eða &o-hook;ðrum, svá at ekki vald munu þér á mér fá.' En er Þórr heyrði þessa t&o-hook;lu, greip hann til hamarsins ok

1. 395-425 Þór and Útgarða-Loki 17

bregðr á lopt, en er hann skal fram reiða, þá sér hann þar 395 hvergi Útgarða-Loka, ok þá snýsk hann aptr til borgarinnar, ok ætlask þá fyrir at brjóta borgina. Þá sér hann þar v&o-hook;llu víða ok fagra, en enga borg. Snýsk hann þá aptr ok ferr leið sína, til þess er hann kom aptr í Þrúðvanga. Þá mælti Gangleri, 'Hver tíðendi eru at segja frá um 400 ragnarøkr? Þess hefi ek eigi fyrr heyrt getit.' Hárr segir: Mikil tíðendi era þaðan at segja ok m&o-hook;rg: þau in fyrstu, at vetr sá kømr, er kallaðr er fimbulvetr; þá drífr snær ór &o-hook;llum ættum, frost eru þá mikil ok vindar hvassir; ekki nýtr sólar; þeir vetr fara þrír saman, ok ekki 405 sumar milli. En áðr ganga svá aðrir þrír vetr, at þá era um alla ver&o-hook;ld orrostur miklar; þá drepask brœðr fyrir ágirni sakar, ok engi þyrmir f&o-hook;ður eða syni í manndrápum eða sifjasliti. Svá segir í V&o-hook;luspá: Brœðr munu berjask ok at b&o-hook;num verðask, 410 munu systrungar sifjum spilla; hart's með h&o-hook;ldum, hórdómr mikill, skegg&o-hook;ld, skálm&o-hook;ld, skildir klofnir; vind&o-hook;ld, varg&o-hook;ld, áðr ver&o-hook;ld steypisk. Þá verðr þat, er mikil tíðendi þykkja, at úlfrinn gleypir 415 sólna, ok þykkir m&o-hook;nnum þat mikit mein; þá tekr annarr úlfrinn tunglit ok gørir sá ok mikit ógagn; stj&o-hook;rnurnar hverfa af himninum. Þá er ok þat til tíðenda at svá skelfr j&o-hook;rð &o-hook;ll ok bj&o-hook;rg at viðir losna ór j&o-hook;rðu upp, en bj&o-hook;rgin hrynja, en fj&o-hook;trar allir ok b&o-hook;nd brotna ok slitna. Þá verðr Fenrisúlfr 420 lauss; þá geysisk hafit á l&o-hook;ndin, fyrir því at þá snýsk Miðgarðsormr í j&o-hook;tunmóð ok sœkir upp á landit. Þá verðr ok þat, at Naglfar losnar, skip þat er svá heitir; þat er g&o-hook;rt af n&o-hook;glum dauðra manna, ok er þat fyrir því varnanar vert, ef maðr deyr með óskornum n&o-hook;glum, at sá maðr eykr mikit 425

18 Snorra Edda i. 426-459

efni til skipsins Naglfars, er goðín ok menn vildi seint at g&o-hook;rt yrði. En í þessum sævargang flýtr Naglfar; Hrymr heitir j&o-hook;tunn er stýrir Naglfari. En Fenrisúlfr ferr með gapanda munn, ok er inn neðri kj&o-hook;ptr við j&o-hook;rðu, en inn efri við himin; 430 gapa mundi hann meira, ef rúm væri til; eldar brenna ór augum hans ok n&o-hook;sum. Miðgarðsormr blæss svá eitrinu, at hann dreifir lopt &o-hook;ll ok l&o-hook;g, ok er hann allógurligr, ok er hann á aðra hlið úlfinum. f þessum gný klofnar himinninn ok ríða þaðan Múspells 435 synir; Surtr ríðr fyrst ok fyrir honum ok eptir bæði eldr brenn- andi; sverð hans er gott mj&o-hook;k, af því skínn bjartara en af sólu. En er þeir ríða Bifr&o-hook;st, þá brotnar hon. Múspells megir sœkja fram á þann v&o-hook;ll er Vígríðr heitir; þar kømr ok þá Fenrisúlfr ok Miðgarðsormr; þar er ok þá Loki kominn 440 ok Hrymr ok með honum allir hrímþursar, en Loka fylgja allir Heljar sinnar, en Múspells synir hafa einir sér fylking, ok er sú bj&o-hook;rt mj&o-hook;k. V&o-hook;llrinn Vígríðr er hundrað rasta víðr á hvern veg. En er þessi tíðendi verða, þá stendr upp Heimdallr ok 445 blæss ákafliga í Gjallarhorn ok vekr upp &o-hook;ll goðin, ok eiga þau þing saman. Þá ríðr Óðinn til Mímisbrunns ok tekr ráð af Mími fyrir sér ok sínu liði. Þá skelfr askr Yggdrasils, ok engi hlutr er þá óttalauss á himni eða j&o-hook;rðu. Æsir herklæða sik ok allir Einherjar ok sœkja fram á v&o-hook;lluna. 450 Ríðr fyrstr Óðinn með gullhjálminn ok fagra brynju ok geir sinn, er Gungnir heitir. Stefnir hann móti Fenrisúlfi, en Þórr fram á aðra hlíð honum, ok má hann ekki duga honum, því at hann hefir fult fang at berjask við Miðgarðsorm. Freyr bersk móti Surti, ok verðr harðr s'amgangr, áðr Freyr fellr; 455 þat verðr hans bani, er hann missir þess ins góða sverðs, er hann gaf Skírni. Þá er ok lauss orðinn hundrinn Garmr, er bundinn er fyrir Gnípahelli; hann er it mesta forað. Hann á víg móti Tý, ok verðr hvárr &o-hook;ðrum at bana. Þórr berr banaorð af

i. 460-491 The Doom of the Gods 19

Miðgarðsormi ok stígr þaðan braut níu fet; þá fellr hann 460 dauðr til jarðar fyrir eitri því er ormrinn blæss á hann. iJlfrinn gleypir Óðin; verðr þat hans bani. En þegar eptir snýsk fram Víðarr ok stígr &o-hook;ðrum fœti í neðra kj&o-hook;pt úlfsins; á þeim fœti hefir hann þann skó er allan aldr hefir verit til samnat; þat eru bjórar þeir er menn sníða ór skóm sínum 465 fyrir tám eða hæli; því skal þeim bjórum braut kasta sá maðr er at því vill hyggja, at koma Ásunum at liði. Annarri hendi tekr hann inn efra kj&o-hook;pt úlfsins ok rífr sundr gin hans, ok verðr þat úlfsins bani. Loki á orrostu við Heimdall, ok verðr hvárr annars bani. Því næst slyngr Surtr eldi yfir 470 j&o-hook;rðina ok brennir allan heim. Svá er sagt í V&o-hook;luspá: Hátt blæss Heimdallr, horn's á lopti, mælir Óðinn við Míms h&o-hook;fuð; skelfr Yggdrasils askr standandi, ymr it aldna tré, en j&o-hook;tunn losnar. 475 Hvat's með Ásum? hvat's með álfum? Ymr allr J&o-hook;tunheimr; Æsir ru á þingi; stynja dvergar fyr steindurum, veggbergs vísir. Vitu þér enn eða hvat? Hrymr ekr austan, hefsk lind fyrir, 480 snýsk J&o-hook;rmungandr í j&o-hook;tunmóði; ormr knýr unnir, &o-hook;rn mun hlakka, slítr nái neff&o-hook;lr; Naglfar losnar. Kjóll ferr austan, koma munu Múspells of l&o-hook;g lýðir, en Loki stýrir; 485 fara fíflmegir með freka allir; þeim es bróðir Býleists í f&o-hook;r. Surtr ferr sunnan með sviga lævi; skínn af sverði sól valtíva; grjótbj&o-hook;rg gnata, en gífr rata, 490 troða halir helveg, en himinn klofnar.

20 Snorra Edda i. 493-513

Þá kømr Hlínar harmr annarr fram, es Óðinn ferr við ulf vega, en bani Belja bjartr at Surti; 495 þá mun Friggjar falla angan. Gengr Óðins sonr við ulf vega, Víðarr of veg at valdýri; lætr megi hveðrungs mund of standa hj&o-hook;r til hjarta; þá es hefnt f&o-hook;ður. 500 Gengr inn mæri m&o-hook;gr Hlóðynjar neppr af naðri níðs ókvíðinn; munu halir allir heimst&o-hook;ð ryðja, es af móði drepr Miðgarðs véurr. Sól mun sortna, sekkr fold í mar, 505 hverfa af himni heiðar stj&o-hook;rnur; geisar eimi ok aldrnari, leikr hár hiti við himin sjálfan. Hér segir enn svá: Vígríðr heitir v&o-hook;llr es finnask vígi at 510 Surtr ok in svásu goð; hundrað rasta hann's á hverjan veg; sá's þeim v&o-hook;llr vitaðr.

Siggeirr konungr átti tvá sonu við konu sinni, ok er frá því sagt, þá er inn ellri sonr hans er tíu vetra, at Signý sendir hann til móts við Sigmund, at hann skyldi veita honum lið, ef hann vildi n&o-hook;kkut leita við at hefna feðr síns. Nú ferr sveinninn til skógarins ok kemr síð um aptaninn til jarðhúss Sigmundar, 5 ok tekr hann við honum vel at hófi ok mælti at hann skyldi gøra til brauð þeira-'en ek mun sœkja eldivið'; ok selr í h&o-hook;nd honum einn mj&o-hook;lbelg, en hann ferr sjálfr at sœkja viðinn. Ok er hann kømr aptr, þá hefir sveinninn ekki at g&o-hook;rt um brauðgorðina. Nú spyrr Sigmundr hvárt búit sé brauðit. 10

22 V&o-hook;lsunga saga 2.11-44

Hann segir, 'Eigi þorða ek at taka mj&o-hook;lbelginn, fyrir því at þar lá n&o-hook;kkut kykt í mj&o-hook;linu.' Nú þykkisk Sigmundr vita at þessi sveinn mun eigi svá vel hugaðr at hann vili hann með sér hafa. Nú er þau systkin 15 finnask, segir Sigmundr at hann þótti ekki manni at nær, þótt sveinninn væri hjá honurn. Signý mælti, 'Tak þú hann þá ok drep hann, Eigi þarf hann þá lengr at lifal' Ok svá gørði hann. Nú líðr sjá vetr; ok einum vetri síðar, þá sendir Signý 20 inn yngra son sinn á fund Sigmundar. Ok þarf þar eigi s&o-hook;gu um at lengja, ok fór sem samt sé, at hann drap þenna svein at ráði Signýjar. ... Ok er fram liðu stundir, fœðir Signý sveinbarn; sjá sveinn var Sinfj&o-hook;tli kallaðr. Ok er hann vex upp, er hann bæði 25 mikill ok sterkr ok vænn at áliti ok mj&o-hook;k í ætt V&o-hook;lsunga, ok er eigi allra tíu vetra, er hon sendir hann í jarðhúsit til Sigmundar. Hon hafði þá raun g&o-hook;rt við ina fyrri sonu sína, áðr hon sendi þá til Sigmundar, at hon saumaði at h&o-hook;ndum þeim með holdi ok skinni; þeir þoldu illa ok kriktu um. Ok 30 svá gørði hon Sinfj&o-hook;tla; hann brásk ekki við. Hon fló hann þá af kyrtlinum, svá at skinnit fylgði ermunum; hon kvað honum mundi sárt við verða. Hann segir, 'Lítit mundi slíkt sárt þykkja V&o-hook;lsungi.' Ok nú kømr sveinninn til Sigmundar. Þá bað Sigmundr 35 hann knoða ór mj&o-hook;li þeira, en hann vill sœkja þeim eldivið; fær í h&o-hook;nd honum einn belg. Síðan ferr hann at viðinum, ok er hann kom aptr, þá hafði Sinfj&o-hook;tli lokit at baka. Þá spurði Sigmundr ef hann hafi n&o-hook;kkut fundit í mj&o-hook;linu. 'Eigi er mér grunlaust', sagði hann, 'at eigi hafi í verit 40 n&o-hook;kkut kykt í mj&o-hook;linu fyrst er ek tók at knoða, ok hér hefi ek með knoðat þat er í var.' Þá mælti Sigmundr ok hló við: 'Eigi get ek þik hafa mat af þessu brauði í kveld, því at þar hefir þú knoðat með inn mesta eitrorm." Sigmundr var svá mikill fyrir sér at hann mátti eta eitr, svá

2.45-78 The Vengeance of Sigmund 23

at hann skaðaði ekki, en Sínfj&o-hook;tla hlýddi þat, at eitr kœmi 45 útan á hann, en eigi hlýddi honum at eta þat né drekka. Þat er nú at segja, at Sigmundi þykkir Sinfj&o-hook;di of ungr til hefnda með sér, ok vill nú fyrst venja hann með n&o-hook;kkut harðræði; fara nú um sumrum víða um skóga ok drepa menn til fjár sér. Sigmundi þykkir hann mj&o-hook;k í ætt 50 V&o-hook;lsunga ok þó hyggr hann at hann sé sonr Siggeirs konungs; ok hyggr hann hafa illsku feðr síns, en kapp V&o-hook;lsunga, ok ætlar hann eigi mj&o-hook;k frændrokinn mann, því at hann minnir opt Sigmund á sína harma ok eggjar mj&o-hook;k at drepa Siggeir konung. ... 55 Ok er Sinfj&o-hook;tli er frumvaxti, þá þykkisk Sigmundr hafa reynt hann mj&o-hook;k. Nú líðr eigi langt, áðr Sigmundr vill leita til f&o-hook;ðurhefnda, ef svá vildi takask. Ok nú fara þeir í brott frá jarðhúsinu einhvern dag ok koma at bo Siggeirs konungs síð um aptan ok ganga inn í forstofuna, þá er var 60 fyrir h&o-hook;llinni; en þar váru inni &o-hook;lker, ok leynask þar. Dróttn- ingin veit nú hvar þeir eru, ok vill hitta þá; ok er þau finnask, gøra þau þat ráð at þeir leitaði til f&o-hook;ðurhefnda, er náttaði. Þau Signý ok konungr eigu tvau b&o-hook;rn ung at aldri; þau 65 leika sér á gólfinu at gulli ok renna því eptir gólfinu hallarinnar ok hlaupa þar eptir, ok einn gullhringr hrýtr útar í húsit, þar sem þeir Sigmundr eru, en sveinninn hleypr eptir at leita hringsins. Nú sér hann, hvar sitja tveir menn miklir ok grimmligir, ok hafa síða hjálma ok hvítar brynjur. 70 Nú hleypr hann í h&o-hook;llina innar fyrir feðr sinn ok segir honum hvat hann hefir sét. Nú grunar konungr at vera munu svik við hann. Signý heyrir nú hvat þeir segja. Hon stendr upp, tekr b&o-hook;rnin bæði ok ferr útar í forstofuna til þeira ok mælti, at þeir skyldu þat vita at þau hefði sagt til þeira, 75 'ok ræð ek ykkr at þit drepið þau.' Sigmundr segir, 'Eigi vil ek drepa b&o-hook;rn þín, þótt þau hafi sagt til mín.' En Sinfj&o-hook;tli lét sér ekki feilask ok bregðr sverði ok drepr

24 V&o-hook;lsunga saga 2.79-112

hvárttveggja barnit ok kastar þeim innar í h&o-hook;llina fyrir Siggeir 80 konung. Konungr stendr nú upp ok heitr á menn at taka þá menn er leynzk h&o-hook;fðu í forstofunni um kveldit. Nú hlaupa menn útar þangat ok vilja h&o-hook;ndla þá, en þeir verja sik vel ok drengiliga, ok þykkisk þá sá verst hafa lengi, er næst er. Ok 85 um síðir verða þeir ofrliði bornir ok verða handteknir ok því næst í b&o-hook;nd reknir ok í fj&o-hook;tra settir, ok sitja þeir þar þá nótt alla. Nú hyggr konungr at fyrir sér, hvern dauða hann skal fá þeim, þann er kendi lengst. Ok er morginn kom, þá lætr 90 konungr haug mikinn gøra af grjóti ok torfi, ok er þessi haugr er g&o-hook;rr, þá lét hann setja hellu míkla í miðjan hauginn, svá at annarr jaðarr hellunnar horfði upp, en annarr niðr. Hon var svá mikil at hon tók tveggja vegna svá at eigi mátti komask hjá henni. Nú lætr hann taka þá Sigmund ok 95 Sinfj&o-hook;tla ok setja í hauginn sínum megin hvárn þeira, fyrir því at honum þótti þeim þat verra at vera eigi báðum saman, en þó mátti heyra hvárr til annars. Ok er þeir váru at tyrfa hauginn, þá kømr Signý þar at ok hefir hálm í fangi sér ok kastar í hauginn til Sinfj&o-hook;tla ok biðr þrælana leyna konunginn þessu. 100 Þeir já því, ok er þá lokit aptr hauginum. Ok er nátta tekr, þá mælti Sinfj&o-hook;tli til Sigmundar, 'Ekki ætla ek okkr mat skorta um hríð; hér hefir dróttningin kastat fleski inn í hauginn ok vafit um útan hálmi.' Ok enn þreifar hann um fleskit, ok finnr at þar var stungit í sverði 105 Sigmundar, ok kendi at hj&o-hook;ltunum, er myrkt var í hauginum, ok segir Sigmundi; þeir fagna því báðir. Nú skýtr Sinfj&o-hook;tli blóðreflinum fyrir ofan helluna ok dregr fast; sverðit bítr helluna. Sigmundr tekr nú blóðrefilinn ok ristu nú í milli sín helluna ok létta eigi fyrr en lokit er at rísta, sem 110 kveðit er: Ristu af magni mikla hellu Sígmundr hj&o-hook;rvi ok Sinfj&o-hook;tli;

2.113-138 The Vengeance of Sigmund 25

Ok nú eru þeir lausir báðir saman í hauginum ok rísta bæði grjót ok torf ok komask svá út ór hauginum. Þeir ganga nú heim til hallarinnar; eru menn þá í svefni allir. 115 Þeir bera við at h&o-hook;llunni ok leggja eld í viðinn. En þeir vakna við gufuna, er inni eru, ok þat, at h&o-hook;llin logar yfir þeim. Konungr spyrr hverir eldana gørði. 'Hér eru vit Sinfj&o-hook;tli, systurson minn', sagði Sigmundr, 'ok ætlum vit nú at þat skylir þú vita, at eigi eru allir V&o-hook;lsungar dauðir.' 120 Hann biðr systur sína út ganga ok þiggja af honum góð metorð ok mikinn sóma, ok vill svá bœta henni sína harma. Hon svarar, 'Nú skaltu vita, hvárt ek hefi munat Siggeiri konungi dráp V&o-hook;lsungs konungs. Ek lét drepa b&o-hook;rn okkur, er mér þóttu of sein til f&o-hook;ðurhefnda, ok ek fór í skóg til þín í 125 v&o-hook;lu líki, ok er Sinfj&o-hook;tli okkarr sonr. Hefir hann af því mikit kapp, at hann er bæði sonarson ok dótturson V&o-hook;lsungs konungs. Hefi ek þar til unnit alla hluti, at Siggeirr konungr skyldi bana fá; hefi ek ok svá mikit unnit at fram kœmisk hefndin, at mér er með engum kosti líft. Skal ek nú deyja 130 með Siggeiri konungi lostig, er ek átta hann nauðig.' Síðan kysti hon Sigmund bróður sinn ok Sinfj&o-hook;tla ok gekk inn í eldinn ok bað þá vel fara; síðan fekk hon þar bana með Siggeiri konung ok allri hirð sinni. Þeir frændr fá sér lið ok skipa, ok heldr Sigmundr til 135 ættleifðar sinnar ok rekr ór landi þann konung er þar hafði í sezk eptir V&o-hook;lsung konung. Sigmundr gorisk nú ríkr konungr ok ágætr, vitr ok stórráðr.

3. 1-33 B&o-hook;ðvar Bjarki 27

Síðan fór B&o-hook;ðvarr leið sína til Hleiðargarðs. Hann kømr til konungs atsetu. B&o-hook;ðvarr leiðir síðan hest sinn á stall hjá konungs hestum hinum beztu ok spyrr engan at; gekk síðan inn í h&o-hook;llina, ok var þar fátt manna. Hann sezk útarliga, ok sem hann hefir verit þar lítla hríð, heyrir hann þrausk n&o-hook;kkut 5 útar í hornit í einhverjum stað. B&o-hook;ðvarr lítr þangat ok sér at mannsh&o-hook;nd kømr upp ór mikilli beinahrúgu, er þar lá; h&o-hook;ndin var sv&o-hook;rt mj&o-hook;k. B&o-hook;ðvarr gengr þangat til ok spyrr hverr þar væri í beinahrúgunni. Þá var honum svarat ok heldr óframliga: 'H&o-hook;ttr heiti ek, bokki sæll.' 'Hví ertu 10 hér', segir B&o-hook;ðvarr, 'eða hvat gørir þú?' H&o-hook;ttr segir, 'Ek gøri mér skjaldborg, bokki sæll.' B&o-hook;ðvarr sagði, 'Vesall ertu þinnar skjaldborgar!' B&o-hook;ðvarr þrífr til hans ok hnykkir honum upp ór beinahrúgunni. H&o-hook;ttr kvað þá hátt við ok mælti, 'Nú viltu mér bana! Gør eigi þetta, svá sem ek hefi 15 nú vel um búizk áðr, en þú hefir nú rótat í sundr skjaldborg minni, ok hafða ek nú svá g&o-hook;rt hana háva útan at mér, at hon hefir hlíft mér við &o-hook;llum h&o-hook;ggum ykkar, svá at engi h&o-hook;gg hafa komit á mik lengi, en ekki var hon enn svá búin sem ek ætlaða hon skyldi verða.' B&o-hook;ðvarr mælti: 'Ekki muntu 20 fá skjaldborgina lengr.' H&o-hook;ttr mælti ok grét: 'Skaltu nú bana mér, bokki sæll?' B&o-hook;ðvarr bað hann ekki hafa hátt, tók hann upp síðan ok bar hann út ór h&o-hook;llinni ok til vatns

28 Hrólfs saga Kraka 3.24-40

n&o-hook;kkurs sem þar var í nánd, ok gáfu fáir at þessu gaum, ok 25 þó hann upp allan. Síðan gekk B&o-hook;ðvarr til þess rúms sem hann hafði áðr tekit, ok leiddi eptir sér H&o-hook;tt ok þar setr hann H&o-hook;tt hjá sér. En hann er svá hræddr at skelfr á honum leggr ok liðr, en þó þykkisk hann skilja at þessi maðr vill hjálpa sér. Eptir 30 þat kveldar ok drífa menn í h&o-hook;llina ok sjá Hrólfs kappar at H&o-hook;ttr er settr á bekk upp, ok þykkir þeim sá maðr hafa g&o-hook;rt sik œrit djarfan, er þetta hefir til tekit. Ilt tillit hefir H&o-hook;ttr, þá er hann sér kunningja sína, því at hann hefir ilt eitt af þeim reynt; hann vill lifa gjarnan ok fara aptr í beinahrúgu 35 sína, en B&o-hook;ðvarr heldr honum, svá at hann náir ekki í brottu at fara, því at hann þóttisk ekki jafnberr fyrir h&o-hook;ggum þeira, ef hann næði þangat at komask, sem hann er nú. Hirðmenn hafa nú sama vanda, ok kasta fyrst beinum smám um þvert gólfit til B&o-hook;ðvars ok Hattar. B&o-hook;ðvarr lætr sem hann sjái eigi 40 þetta. H&o-hook;ttr er svá hræddr at hann tekr eigi mat né drykk,

3. 41-74 B&o-hook;ðvar Bjarki 29

ok þykkir honum þá ok þá sem hann muni vera lostinn. Ok nú mælti H&o-hook;ttr til B&o-hook;ðvars: 'Bokki sæll, nú ferr at þér stór knúta, ok mun þetta ætlat okkr til nauða.' B&o-hook;ðvarr bað hann þegja. Hann setr við holan lófann ok tekr svá við knútunni; þar fylgir leggrinn með. B&o-hook;ðvarr sendi aptr 45 knútuna ok setr á þann sem kastaði, ok rétt framan í hann með svá harðri svipan at hann fekk bana. Sló þá miklum ótta yfir hirðmennina. Kømr nú þessi fregn fyrir Hrólf konung ok kappa hans upp í kastalann, at maðr mikilúðligr sé kominn til hallarinnar ok 50 hafi drepit einn hirðmann hans, ok vildu þeir láta drepa mann- inn. Hrólfr konungr spurðisk eptir, hvárt hirðmaðrinn hefði verit saklauss drepinn. 'Því var næsta', s&o-hook;gðu þeir. Kómusk þá fyrir Hrólf konung &o-hook;ll sannindi hér um. Hrólfr konungr sagði þat skyldu fjarri, at drepa skyldi manninn-'hafi þit hér 55 illan vanda upp tekit, at berja saklausa menn beinum; er mér í því óvirðing, en yðr stór sk&o-hook;mm, at gøra slíkt. Hefi ek jafnan rœtt um þetta áðr, ok hafi þit at þessu engan gaum gefit, ok hygg ek at þessi maðr muni ekki alllítill fyrir sér, er þér hafið nú á leitat; ok kallið hann til mín, svá at ek viti 60 hverr hann er." B&o-hook;ðvarr gengr fyrir konung ok kveðr hann kurteisliga. Konungr spyrr hann at nafni. 'Hattargriða kalla mik hirð- menn yðar, en B&o-hook;ðvarr heiti ek.' Konungr mælti, 'Hverjar bœtr viltu bjóða mér fyrir hirðmann minn?' B&o-hook;ðvarr segir, 65 'Til þess gørði hann, sem hann fekk.' Konungr mælti, 'Viltu vera minn maðr ok skipa rúm hans?' B&o-hook;ðvarr segir, 'Ekki neita ek at vera yðarr maðr, ok munu vit ekki skiljask svá búit, vit H&o-hook;ttr, ok dveljask nær þér báðir, heldr en þessi hefir setit; elligar vit f&o-hook;rum brott báðir.' Konungr mælti, 'Eigi 70 sé ek at honum sœmd, en ek spara ekki mat við hann.' B&o-hook;ðvarr gengr nú til þess rúms sem honum líkaði, en ekki vill hann þat skipa sem hinn hafði áðr. Hann kippir upp í einhverjum stað þremr m&o-hook;nnum, ok síðan settusk þeir H&o-hook;ttr

30 Hrólfs saga Kraka 3.75-108

75 þar niðr ok innar í h&o-hook;llinni en þeim var skipat. Heldr þótti m&o-hook;nnum ódælt við B&o-hook;ðvar, ok er þeim hinn mesti íhugi at honum. Ok sem leið at jólum, gørðusk menn ókátir. B&o-hook;ðvarr spyrr H&o-hook;tt hverju þetta sætti; hann segir honum at dýr eitt 80 hafi þar komit tvá vetr í samt, mikit ok ógurligt -- 'ok hefir vængi á bakinu ok flýgr þat jafnan. Tvau haust hefir þat nú hingat vitjat ok g&o-hook;rt mikinn skaða. Á þat bíta ekki vápn, en kappar konungs koma ekki heim, þeir sem at eru einna mestir.' B&o-hook;ðvarr mælti, 'Ekki er h&o-hook;llin svá vel skipuð sem 85 ek ætlaða, ef eitt dýr skal hér eyða ríki ok fé konungsins.' H&o-hook;ttr sagði, 'Þat er ekki dýr, heldr er þat hit mesta tr&o-hook;ll.' Nú kømr jóla-aptann. Þá mælti konungr, 'Nú vil ek at menn sé kyrrir ok hljóðir í nótt, ok banna ek &o-hook;llum mínum m&o-hook;nnum at ganga í n&o-hook;kkurn háska við dýrit, en fé ferr eptir 90 því sem auðnar; menn mína vil ek ekki missa.' Allir heita hér góðu um, at gøra eptir því sem konungr bauð. B&o-hook;ðvarr leyndisk í brott um nóttina; hann lætr H&o-hook;tt fara með sér, ok gorir hann þat nauðugr ok kallaði hann sér stýrt til bana. B&o-hook;ðvarr segir at betr mundi til takask. Þeir ganga 95 í brott frá h&o-hook;llinni, ok verðr B&o-hook;ðvarr at bera hann, svá er hann hræddr. Nú sjá þeir dýrit, ok því næst œpir H&o-hook;ttr slíkt sem hann má ok kvað dýrit mundu gleypa hann. B&o-hook;ðvarr bað bikkjuna hans þegja ok kastar honum niðr í mosann, ok þar liggr hann ok eigi með &o-hook;llu óhræddr. 100 Eigi þorir hann heim at fara heldr. Nú gengr B&o-hook;ðvarr móti dýrinu; þat hœfir honum, at sverðit er fast í umgj&o-hook;rðinni, er hann vildi bregða því. B&o-hook;ðvarr eggjar nú fast sverðit ok þá bragðar í umgj&o-hook;rðinni, ok nú fær hann brugðit umgj&o-hook;rðinni svá at sverðit gengr ór slíðrunum, ok leggr þegar undir bœgi 105 dýrsins ok svá fast at stóð í hjartanu, ok datt þá dýrit til jarðar dautt niðr. Eptir þat ferr hann þangat sem H&o-hook;ttr liggr. B&o-hook;ðvarr tekr hann upp ok berr þangat sem dýrit liggr dautt. H&o-hook;ttr skelfr ákaft. B&o-hook;ðvarr mælti: 'Nú skaltu

3. 109-143 B&o-hook;ðvar Bjarki 31

drekka blóð dýrsins.' Hann er lengi tregr, en þó þorir hann víst eigi annat. B&o-hook;ðvarr lætr hann drekka tvá sopa stóra; 110 hann lét hann ok eta n&o-hook;kkut af dýrshjartanu. Eptir þetta tekr B&o-hook;ðvarr til hans ok áttusk þeir við lengi. B&o-hook;ðvarr mælti: 'Helzt ertu nú sterkr orðinn, ok ekki vænti ek at þú hræðisk nú hirðmenn Hrólfs konungs.' H&o-hook;ttr sagði, 'Eigi mun ek þá hræðask ok eigi þik upp frá þessu.' 'Vel er þá 115 orðit, H&o-hook;ttr félagi. F&o-hook;ru vit nú til ok reisum upp dýrit ok búum svá um at aðrir ætli at kvikt muni vera.' Þeir gøra nú svá. Eptir þat fara þeir heim ok hafa kyrt um sik, ok veit engi maðr hvat þeir hafa iðjat. Konungr spyrr um morguninn hvat þeir viti til dýrsins, 120 hvárt þat hafi n&o-hook;kkut þangat vitjat um nóttina. Honum var sagt at fé alt væri heilt í grindum ok ósakat. Konungr bað menn forvitnask hvárt engi sæi líkindi til at þat hefði heim komit. Varðmenn gørðu svá ok kómu skjótt aptr ok s&o-hook;gðu konungi at dýrit fœri þar ok heldr geyst at borginni. 135 Konungr bað hirðmenn vera hrausta ok duga nú hvern eptir því sem hann hefði hug til, ok ráða af óvætt þenna; ok svá var g&o-hook;rt, sem konungr bað, at þeir bjoggu sik til þess. Konungr horfði á dýrit ok mælti síðan, 'Enga sé ek f&o-hook;r á dýrinu, en hverr vill nú taka kaup einn ok ganga í móti 130 því?' B&o-hook;ðvarr mælti, 'Þat væri næsta hrausts manns forvitn- isbót. H&o-hook;ttr félagi, rektu nú af þér illmælit þat at menn láta, sem engi krellr né dugr muni í þér vera. Far nú ok drep þú dýrit. Máttu sjá at engi er allfúss til annarra.' 'Já', sagði H&o-hook;ttr, 'ek mun til þessa ráðask'. Konungr mælti, 135 'Ekki veit ek hvaðan þessi hreysti er at þér komin, H&o-hook;ttr, ok mikit hefir um þik skipazk á skammri stundu'. H&o-hook;ttr mælti, 'Gef mér til sverðit Gullinhjalta, er þú heldr á, ok skal ek þá fella dýrit eða fá bana.' Hrólfr konungr mælti, 'Þetta sverð er ekki beranda nema þeim manni sem bæði er góðr drengr 140 ok hraustr.' H&o-hook;ttr sagði, 'Svá skaltu til ætla at mér sé svá háttat'. Konungr mælti, 'Hvat má vita, nema fleira hafi

32 Hrólfs saga Kraka 3.143-156

skipzk um hagi þína en sjá þykkir? En fæstir menn þykkjask þik kenna, at þú sér inn sami maðr. Nú tak við 145 sverðinu ok njót manna bezt, ef þetta er til unnit.' Síðan gengr H&o-hook;ttr at dýrinu alldjarfliga ok høggr til þess, þá er hann kømr í h&o-hook;ggfœri, ok dýrit fellr niðr dautt, B&o-hook;ðvarr mælti, 'Sjáið nú, herra, hvat hann hefir til unnit.' Konungr segir, 'Víst hefir hann mikit skipazk, en ekki hefir H&o-hook;ttr einn 150 dýrit drepit; heldr hefir þú þat g&o-hook;rt.' B&o-hook;ðvarr segir, 'Vera má at svá sé.' Konungr segir, 'Vissa ek, þá er þú komt hér, at fáir mundu þínir jafningjar vera, en þat þykki mér þó þitt verk frægiligast, at þú hefir g&o-hook;rt hér annan kappa þar er H&o-hook;ttr er, ok óvænligr þótti til mikillar giptu. Ok nú vil ek 155 at hann heiti eigi H&o-hook;ttr lengr ok skal hann heita Hjalti upp frá þessu; skaltu heita eptir sverðinu Gullinhjalta."

34 Ari Þorgilsson 4. 1-21

Íslendingabók gørða ek fyrst biskupum várum Þorláki ok Katli, ok sýnda ek bæði þeim ok Sæmundi presti. En með því at þeim líkaði svá at hafa eða þar viðr auka, þá skrifaða ek þessa of it sama far, fyr útan Ættar-t&o-hook;lu ok Konunga-ævi. 5 Ok jók ek því er mér varð síðan kunnara, ok nú er gørr sagt á þessi en á þeirri. En hvatki er missagt er í frœðum þessum, þá er skylt at hafa þat heldr er sannara reynisk. Frá Íslands bygð. A.D. 870 Ísland bygðisk fyrst ór Norvegi á d&o-hook;gum Haralds ins Hár- fagra, Hálfdanarsonar ins Svarta, í þann tíð -- at ætlun ok 10 t&o-hook;lu þeira Teits fóstra míns, þess manns er ek kunna spakastan, sonar Ísleifs biskups; ok Þorkels f&o-hook;ðurbróður míns, Gellis- sonar, er langt mundi fram; ok Þóríðar Snorradóttur Goða, er bæði var margsp&o-hook;k ok óljúgfróð -- er Ívarr, Ragnarsson Loðbrókar, lét drepa Eadmund inn Helga Englakonung. 15 En þat var dccclxx vetra eptir burð Krists, at því er ritit er í s&o-hook;gu hans. Ingólfr hét maðr Norrœnn, er sannliga er sagt at fœri fyrst þaðan til Íslands, þá er Haraldr inn Hárfagri var xvj vetra gamall, en í annat sinn fám vetrum síðar. Hann bygði suðr 20 í Reykjarvík. Þar er Ingólfsh&o-hook;fði kallaðr, fyr austan Min- þakseyri, sem hann kom fyrst á land; en þar Ingólfsfell fyr

4. 22-52 Libellus Islandorum 35

vestan &O-hook;lfossá, er hann lagði sína eigu á síðan. Í þann tíð var Ísland viði vaxit í miðli fjalls ok fj&o-hook;ru. Þá váru hér menn Kristnir þeir er Norðmenn kalla papa. En þeir fóru síðan á braut, af því at þeir vildu eigi vera hér 25 við heiðna menn, ok létu eptir bokr Írskar ok bj&o-hook;llur ok bagla: af því mátti skilja at þeir váru menn Írskir. En þá varð f&o-hook;r manna mikil mj&o-hook;k út hingat ór Norvegi, til þess unz konungrinn Haraldr bannaði, af því at honum þóttí landauðn nema. Þá sættusk þeir á þat, at hverr maðr skyldi 30 gjalda konungi fimm aura, sá er eigi væri frá því skiliðr, ok þaðan fœri hingat. En svá er sagt at Haraldr væri lxx vetra konungr, ok yrði áttrœðr. Þau hafa upph&o-hook;f verit at gjaldi því er nú er kallat landaurar. En þar galzk stundum meira, en stundum minna, unz Óláfr inn Digri gørði skýrt at hverr 35 maðr skyldi gjalda konungi hálfa m&o-hook;rk, sá er fœri á miðli Norvegs ok Íslands, nema konur eða þeír menn er hann næmi frá. Svá sagði Þorkell oss Gellisson. Frá Grœnlands bygð. A.D. 986 Land þat er kallat er Grœnland fannsk ok bygðisk af Íslandi. Eiríkr inn Rauði hét maðr Breiðfirzkr, er fór út 40 heðan þangat ok nam þar land er síðan er kallaðr Eiríksfj&o-hook;rðr. Hann gaf nafn landinu ok kallaði Grœnland, ok kvað menn þat myndu fýsa þangat farar, at landit ætti nafn gott. Þeir fundu þar mannavistir bæði austr ok vestr á landi, ok keiplabrot ok steinsmíði þat, er af því má skilja at þar hafði 45 þess konar þjóð farit er Vínland hefir byggt, ok Grœn- lendingar kalla Skrælinga. En þat var, er hann tók byggva landit, xiiij vetrum eða xv fyrr en Kristni kvæmi hér á Ísland, at því er sá taldi fyrir Þorkeli Gellissyni á Grœnlandi, er sjálfr fylgði Eiríki inum 50 Rauða út. Frá því er Kristni kom á Ísland. A.D. 1000 Óláfr rex Tryggvason Óláfssonar, Haraldssonar ins

36 Ari Þorgilsson 4.53-85

Hárfagra, kom Kristni í Norveg ok á Ísland. Hann sendi hingat til lands prest þann er hét Þangbrandr, ok hér kendi 55 m&o-hook;nnum Kristni, ok skírði þá alla er við trú tóku. En Hallr á Síðu Þorsteinsson lét skírask snimhendis, ok Hjalti Skeggjason ór Þjórsárdali, ok Gizurr inn Hvíti Teitsson, Ketilbjarnarsonar frá Mosfelli, ok margir h&o-hook;fðingjar aðrir. En þeir váru þó fleiri er í gegn mæltu ok neittu. En þá er 60 hann hafði hér verit einn vetr eða tvá, þá fór hann á braut, ok hafði vegit hér tvá menn eða þrjá, þá er hann h&o-hook;fðu nítt. En hann sagði konunginum Óláfi, er hann kom austr, alt þat er hér hafði yfir hann gengit, ok lét ørvænt at hér myndi Kristni enn takask. En hann varð við þat reiðr mj&o-hook;k, ok 65 ætlaði at láta meiða eða drepa vára landa fyrir, þá er þar váru austr. En þat sumar it sama kvámu útan heðan þeir Gizurr ok Hjalti, ok þágu þá undan við konunginn, ok hétu honum umsýslu sinni til á nýja leik, at hér yrði enn við Kristninni tekit, ok létu sér eigi annars ván en þar myndi 70 hlýða. En it næsta sumar eptir fóru þeir austan, ok prestr sá er Þormóðr hét, ok kvámu þá í Vestmannaeyjar, er x vikur váru af sumri, ok hafði alt farizk vel at. Svá kvað Teitr þann segja er sjálfr var þar. Þá var þat mælt it næsta sumar áðr í l&o-hook;gum, at menn 75 skyldi svá koma til Alþingis, er tíu vikur væri af sumri, en þangat til kvámu viku fyrr. En þeir fóru þegar inn til meginlands, ok síðan til Alþingis; ok gátu at Hjalta at hann var eptir í Laugardali með tólfta mann, af því at hann hafði áðr sekr orðit fj&o-hook;rbaugsmaðr it 80 næsta sumar áðr á Alþingi of goðgá. En þat var til þess haft, at hann kvað at L&o-hook;gbergi kviðling þenna: 'Vilkat goð geyja: grey þykkjumk Freyja.' En þeir Gizurr fóru unz þeir kvámu í stað þann í hjá &O-hook;lfossvatni er kallaðr er Vellankatla, ok gorðu orð þaðan til 85 þings, at á móti þeim skyldi koma allir fulltingsmenn þeira,

4. 86-119 Libellus Islandorum 37

af því at þeir h&o-hook;fðu spurt at andskotar þeira vildi verja þeim vígi þingv&o-hook;llinn. En fyrr en þeir fœri þaðan, þá kom þar ríðandi Hjalti, ok þeir er eptir váru með honum. En síðan riðu þeir á þingit, ok kvámu áðr á mót þeim frændr þeira ok vinir, sem þeir h&o-hook;fðu æst. En inir heiðnu menn hurfu saman 90 með alvæpni, ok hafði svá nær at þeir myndi berjask at eigi of sá á miðli. En annan dag eptir gengu þeir Gizurr ok Hjalti til L&o-hook;g- bergs ok báru þar upp ørindi sín. En svá er sagt, at þat bæri frá, hvé vel þeir mæltu. En þat gørðisk af því, at þar 95 nefndi annarr maðr at &o-hook;ðrum vátta, ok s&o-hook;gðusk hvárir ór l&o-hook;gum við aðra, inir Kristnu menn ok inir heiðnu, ok gengu síðan frá L&o-hook;gbergi. Þá báðu inir Kristnu menn Hall á Síðu at hann skyldi l&o-hook;g þeira upp segja þau er Kristninni skyldi fylgja. En hann 100 leystisk því undan við þá, at hann keypti at Þorgeiri l&o-hook;g- s&o-hook;gumanni at hann skyldi upp segja; en hann var enn þá heiðinn. En síðan er menn kvámu í búðir, þá lagðisk hann niðr Þorgeirr, ok breiddi feld sinn á sik, ok hvíldi þann dag allan, ok nóttina eptir, ok kvað ekki orð. En of morguninn 105 eptir settisk hann upp, ok gørði orð at menn skyldi til L&o-hook;gbergis. En þá hóf hann t&o-hook;lu sína upp, er menn kvámu þar, ok sagði at honum þótti þá komit hag manna í ónýtt efni, ef menn skyldi eigi hafa allir l&o-hook;g ein á landi hér; ok taldi fyrir 110 m&o-hook;nnum á marga vega at þat skyldi eigi láta verða, ok sagði at þat myndi at því ósætti verða, er vísa ván var at þær barsmíðir gørðisk á miðli manna er landit eyddisk af. Hann sagði frá því at konungar ór Norvegi ok ór Danm&o-hook;rku h&o-hook;fðu haft ófrið ok orrustur á miðli sín langa tíð til þess unz 115 landsmenn gørðu frið á miðli þeira, þótt þeir vildi eigi. En þat ráð gørðisk svá, at af stundu sendusk þeir gørsimar á miðli; enda helt friðr sá meðan þeir lifðu. 'En nú þykkir mér þat ráð', kvað hann, 'at vér látim ok eigi þá ráða er mest

38 Ari Þorgilsson 4.120-138

120 vilja í gegn gangask; ok miðlum svá mál á miðli þeira, at hvárirtveggju hafi nakkvat síns máls, ok h&o-hook;fum allir ein l&o-hook;g ok einn sið. Þat mun verða satt, er vér slítum sundr l&o-hook;gin, at vér munum slíta ok friðinn.' En hann lauk svá sínu máli, at hvárirtveggju játtu því, at allir skyldi ein l&o-hook;g hafa, þau sem 125 hann réði upp at segja. Þá var þat mælt í l&o-hook;gum, at allir menn skyldi Kristnir vera, ok skírn taka, þeir er áðr váru óskírðir á landi hér. En of barna útburð skyldu standa in fornu l&o-hook;g, ok of hrossakj&o-hook;ts át: skyldu menn blóta á laun ef vildu, en varða fj&o-hook;rbaugsgarðr 130 ef váttum of kvæmi við. En síðar fám vetrum var sú heiðni af numin sem &o-hook;nnur. Þenna atburð sagði Teitr oss at því er Kristni kom á Ísland. En Óláfr Tryggvason fell it sama sumar, at s&o-hook;gu Sæmundar prests. Þá barðisk hann við Svein Haraldsson Danakonung, 135 ok Óláf inn Sœnska Eiríksson at Upps&o-hook;lum Svíakonungs, ok Eirík er síðan var jarl at Norvegi Hákonarson. Þat var cxxx vetra eptir dráp Eadmundar, en M eptir burð Krists at alþýðu tali.

5. 1-27 Bjarni's Voyage 41

Herjólfr var Bárðarson Herjólfssonar; hann var frændi Ingólfs landnámamanns. Þeim Herjólfi gaf Ingólfr land á milli Vágs ok Reykjaness. Herjólfr bjó fyrst á Drepstokki. Þorgerðr hét kona hans, en Bjarni sonr þeira, ok var hinn efniligsti maðr. Hann fýstisk útan þegar á unga aldri; 5 varð honum gott bæði til fjár ok mannvirðingar, ok var sinn vetr hvárt útanlands eðr með feðr sínum. Brátt átti Bjarni skip í f&o-hook;rum, ok hinn síðasta vetr er hann var í Nóregi, þá brá Herjólfr til Grœnlandsferðar með Eiríki ok brá búi sínu. Með Herjólfi var á skipi Suðreyskr maðr Kristinn, sá er orti 10 Hafgerðingadrápu. Þar er þetta stef í: Mínar biðk at munka reyni meinalausan farar beina; heiðis haldi hárar foldar hallar dróttinn of mér stalli. 15 Herjólfr bjó á Herjólfsnesi; hann var hinn g&o-hook;fgasti maðr. Eiríkr Rauði bjó í Brattahlíð; hann var þar með mestri virðingu ok lutu allir til hans. Þessi váru b&o-hook;rn Eiríks: Leifr, Þorvaldr ok Þorsteinn, en Freydís hét dóttir hans. Hon var gipt þeim manni er Þorvarðr hét, ok bjoggu þau í G&o-hook;rðum, 20 þar sem nú er biskupsstóll. Hon var svarri mikill, en Þorvarðr var lítilmenni; var hon mj&o-hook;k gefin til fjár. Heiðit var fólk á Grœnlandi í þann tíma. Þat sama sumar kom Bjarni skipi sínu á Eyrar er faðir hans hafði braut siglt um várit. Þau tíðindi þóttu Bjarna 25 mikil, ok vildi eigi bera af skipi sínu. Þá spurðu hásetar hans hvat er hann bærisk fyrir, en hann svarar at hann ætlaði at

42 Grœnlendinga Þáttr 5.28-61

halda siðvenju sinni ok þiggja at f&o-hook;ður sínum vetrvist, 'ok vil ek halda skipinu til Grœnlands, ef þér vilið mér fylgð veita.' 30 Allir kváðusk hans ráðum fylgja vilja. Þá mælti Bjarni, 'Óvitrlig mun þykkja vár ferð, þar sem engi vár hefir komit í Grœnlands haf'. En þó halda þeir nú í haf þegar þeir váru búnir, ok sigldu þrjá daga þar til er landit var vatnat; en þá tók af byrina ok lagði á norrœnur ok þokur, ok vissu þeir eigi hvert at 35 þeir fóru; ok skipti þat m&o-hook;rgum dœgrum. Eptir þat sá þeir sól ok máttu þá deila ættir. Vinda nú segl ok sigla þetta dœgr áðr þeir sá land ok roddu um með sér hvat landi þetta mun vera. En Bjarni kvezk hyggja at þat mundi eigi Grœnland. Þeir spyrja hvárt hann vill sigla at þessu landi 40 eðr eigi. Hann svarar, 'Þat er mitt ráð, at sigla í nánd við landit'. Ok svá gøra þeir, ok sá þat brátt at landit var ófj&o-hook;llótt ok skógi vaxit, ok smár hæðir á landinu, ok létu landit á bakborða ok létu skaut horfa á land. Síðan sigla þeir tvau dœgr áðr þeir sá land annat. Þeir spyrja hvárt 45 Bjarni ætlaði þat enn Grœnland. Hann kvazk eigi heldr ætla þetta Grœnland en hit fyrra, 'því at j&o-hook;klar eru mj&o-hook;k miklir sagðir á Grœnlandi'. Þeir nálguðusk brátt þetta land ok sá þat vera slétt land ok viði vaxit. Þá tók af byr fyrir þeim; þá roddu hásetar þat, at þeim þótti þat ráð, at taka 50 þat land, en Bjarni vill þat eigi. Þeir þóttusk bæði þurfa við ok vatn. 'At engu eru þér því óbirgir', segir Bjarni, en þó fekk hann af því n&o-hook;kkut ámæli af hásetum sínum. Hann bað þá vinda segl, ok svá var g&o-hook;rt, ok settu framstafn frá landi ok sigla í haf útsynnings byr þrjú dœgr ok sá þá land 55 it þriðja. En þat land var hátt ok fj&o-hook;llótt ok j&o-hook;kull á. Þeir spyrja þá ef Bjarni vildi at landi láta þar, en hann kvazk eigi þat vilja, 'því at mér lízk þetta land ógagnvænligt'. Nú l&o-hook;gðu þeir eigi segl sitt, halda með landinu fram, ok sá at þat var eyland. Settu enn stafn við því landi ok heldu í haf hinn 60 sama byr, en veðr óx í h&o-hook;nd ok bað Bjarni þá svipta ok eigi sigla meira en bæði dygði vel skipi þeira ok reiða. Sigldu

5.62-91 Bjarni's Voyage 43

nú fjogur dœgr; þá sá þeir land hit fjórða. Þá spurðu þeir Bjarna hvárt hann ætlaði þetta vera Grœnland eðr eigi. Bjarni svarar, 'Þetta er líkast því er mér er sagt frá Grœn- landi, ok hér munu vér at landi halda'. Svá gøra þeir, ok 65 taka land undir einhverju hesi at kveldi dags, ok vár þar bátr á nesinu, en þar bjó Herjólfr faðir Bjarna á því nesi. Ok af því hefir nesit nafn tekit ok er síðan kallat Herjólfsnes. Fór Bjarni nú til f&o-hook;ður síns, ok hættir nú siglingu ok er með f&o-hook;ður sínum meðan Herjólfr lifði, ok síðan bjó hann þar eptir 70 f&o-hook;ður sinn. Eiríkr átti þá konu er Þjóðhildr hét ok við henni tvá sonu. Hét annarr Þorsteinn, en annarr Leifr; þeir váru báðir efnihgir menn, ok var Þorsteinn heima með f&o-hook;ður sínum, ok var eigi sá maðr á Grœnlandi er jafnmannvænn þótti sem 75 hann. Leifr hafði siglt til Nóregs ok var með Óláfi konungi Tryggvasyni. Lagði konungr á hann góða virðing, ok þóttisk sjá at hann mundi vera vel mentr maðr. Eitt sinn kom konungr at máli við Leif ok segir, 'Ætlar þú út til Grœnlands í sumar?' 80 'Þat ætla ek', sagði Leifr, 'ef þat er yðvarr vili.' Konungr svarar, 'Ek get at þat mun vel vera, ok skaltu þangat fara með ørindum mínum, ok boða þar Kristni.' Leifr kvað hann ráða skyldu, en kvazk hyggja at þat ørindi mundi torflutt á Grœnlandi. Konungr kvezk eigi þann mann sjá er 85 betr væri til fallinn en hann, 'ok muntu giptu til bera'. 'Þat mun því at eins', segir Leifr, 'ef ek nýt yðvar við.' Lætr Leifr í haf, ok er lengi úti ok hitti á l&o-hook;nd þau er hann vissi áðr enga ván til. Váru þar hveitiakrar sjálfsánir ok vínviðr vaxinh; þar váru þau tré er m&o-hook;surr heita, ok h&o-hook;fðu þeir af 90 þessu &o-hook;llu n&o-hook;kkur merki, sum tré svá mikil at í hús váru

44 Þorfinns saga 5.92-121

l&o-hook;gð. Leifr fann menn á skipflaki ok flutti heim með sér. Sýndi hann í því hína mesta stórmensku ok drengskap sem m&o-hook;rgu &o-hook;ðru, er hann kom Kristni á landit, ok var jafnan 95 síðan kallaðr Leifr inn Heppni. Leifr tók land í Eiríksfirði ok fór heim síðan í Brattahlíð, ok tóku þar allir menn vel við honum. Hann boðaði brátt Kristni um landit ok almenniliga trú, ok sýndi m&o-hook;nnum orðsending Óláfs konungs Tryggvasonar, ok sagði hversu 100 m&o-hook;rg ágæti ok mikil dýrð fylgði þessum sið. Eiríkr tók því máli seint at láta sið sinn, en Þjóðhildr gekk skjótt undir, ok lét gøra kirkju eigi allnærri húsunum; þat hús var kallat Þjóðhildarkirkja. Hafði hon þar fram bœnir sínar, ok þeir menn sem við Kristni tóku. Þjóðhildr vildi ekki samræði við 105 Eirlk síðan hon tók trú, en honum var þetta mj&o-hook;k móti skapi. Þat er nú þessu næst at Bjarni Herjólfsson kom útan af Grœnlandi á fund Eiríks jarls, ok tók jarl við honum vel. Sagði Bjarni frá ferðum sínum, er hánn hafði l&o-hook;nd sét, ok 110 þótti m&o-hook;nnum hann verit hafa óforvitinn, er hann hafði ekki at segja af þeim l&o-hook;ndum, ok fekk hann af því n&o-hook;kkut ámæli. Bjarni gørðisk hirðmaðr jarls ok fór út til Grœnlands um sumarit eptir. Var nú mikil umrœða um landaleitan. Leifr sonr Eiríks 115 Rauða ór Brattahlíð fór á fund Bjarna Herjólfssonar ok keypti skip at honum, ok réð til háseta svá at þeir váru hálfr fjórði tøgr manna saman. Leifr bað f&o-hook;ður sinn Eirík at hann mundi enn fyrir vera f&o-hook;rinni. Eiríkr taldisk heldr undan, kvezk þá vera hniginn í aldr ok kvezk minna mega við vási 120 &o-hook;llu en var. Leifr kveðr hann enn mundu mestri heill stýra af þeim frændum; ok þetta lét Eiríkr eptir Leifi, ok ríðr

5.122-155 Leif's Voyage 45

heiman þá er þeir eru at því búnir. Ok var þá skamt at fara til skipsins, drepr hestrinn fœti, sá er Eiríkr reið, ok fell hann af baki ok lestisk fótr hans. Þá mælti Eiríkr: 'Ekki mun mér ætlat at finna l&o-hook;nd fleiri en þetta er nú byggjum vér. 125 Munum vér nú ekki lengr fara allir samt.' Fór Eiríkr heim í Brattahlíð, en Leifr rézk til skips ok félagar hans með honum, hálfr fjórði tøgr manna. Þar var suðrmaðr einn í ferð er Tyrkir hét. Nú bjoggu þeir skip sitt ok sigldu í haf, þá er þeir váru 130 búnir, ok fundu þá þat land fyrst er þeir Bjarni fundu síðast. Þar sigla þeir at landi ok k&o-hook;stuðu akkerum ok skutu báti ok fóra á land, ok sá þar eigi gras. J&o-hook;klar miklir váru alt hit efra, en sem ein hella væri alt til j&o-hook;klanna frá sjonum, ok sýndisk þeim þat land vera gœðalaust. Þá mælti Leifr: 135 'Eigi er oss nú þat orðit um þetta land sem Bjarna, at vér hafim eigi komit á landit. Nú mun ek gefa nafn landinu ok kalla Helluland.' Síðan fóru þeir til skips. Eptir þetta sigla þeir í haf ok fundu land annat; sigla enn at landi ok kasta akkerum, skjóta síðan báti ok ganga á 140 landit. Þat land var sléjtt ok skógi vaxit, ok sandar hvítir víða þar sem þeir fóru, ok ósæbratt. Þá mælti Leifr: 'Af kostum skal þessu landi nafn gefa ok kalla Markland.' Fóru síðan ofan aptr til skips sem fljótast. Nú sigla þeir þaðan í haf landnyrðings veðr ok váru úti 145 tvau dœgr áðr þeir sá land; ok sigldu at landi ok kómu at ey einni er lá norðr af landinu, ok gengu þar upp ok sásk um í góðu veðri ok fundu þat, at d&o-hook;gg var á grasinu, ok varð þeim þat fyrir at þeir tóku h&o-hook;ndum sínum í d&o-hook;ggina ok brugðu í munn sér ok þóttusk ekki jafnsœtt kent hafa sem þat var. 150 Síðan fóru þeir til skips síns ok sigldu í sund þat er lá milli eyjarinnar ok ness þess er norðr gekk af landinu; stefndu í vestrætt fyrir nesit. Þar var grunnsævi mikit at fj&o-hook;ru sjávar ok stóð þá uppi skip þeira, ok var þá langt til sjávar at sjá frá skipinu. En þeim var svá mikil forvitni á at fara tíl landsins 155

46 Grœnlendinga Þáttr 5.156-189

at þeir nentu eigi þess at bíða at sjór felli undir skip þeira, ok runnu til lands þar er á ein fell ór vatni einu. En þegar sjór fell undir skip þeira, þá tóku þeir bátinn ok røru til skipsins ok fluttu þat upp í ána, síðan í vatnit, ok k&o-hook;stuðu 160 þar akkerum ok báru af skipi húðf&o-hook;t sín ok gørðu þar búðir; tóku þat ráð síðan, at búask þar um þann vetr, ok gørðu þar hús mikil. Hvárki skorti þar lax í ánni né í vatninu, ok stœrra lax en þeir hefði fyrr sét. Þar var svá góðr landskostr at því er 165 þeim sýndisk at þar mundi engi fénaðr fóðr þurfa á vetrum. Þar kvámu engi frost á vetrum ok lítt rénuðu þar gr&o-hook;s. Meíra var þar jafndœgri en á Grœnlandi eðr Íslandi. Sól hafði þar eyktarstað ok dagmálastað um skammdegi. En er þeir h&o-hook;fðu lokit húsgørð sinni, þá mælti Leifr við 170 f&o-hook;runeyti sitt: 'Nú vil ek skipta láta liði váru í tvá staði, ok vil ek kanna láta landit; ok skal helmingr liðs vera við skála heima, en annarr helmingr skal kanna landit ok fara eigi lengra en þeir komi heim at kveldi, ok skilisk eigi.' Nú gørðu þeir svá um stund. Leifr gørði ýmist at hann fór með þeim eðr 175 var heima at skála. Leifr var mikill maðr ok sterkr, manna sk&o-hook;ruligastr at sjá, vitr maðr ok góðr hófsmaðr um alla hluti. Á einhverju kveldí bar þat til tíðenda at manns var vant af liði þeira, ok var þat Tyrkir suðrmaðr. Leifr kunni því 180 stórilla, því at Tyrkir hafði lengi verit með þeim feðgum ok elskat mj&o-hook;k Leif í barnœsku. Taldi Leifr nú mj&o-hook;k á hendr f&o-hook;runautum sínum ok bjósk til ferðar at leita hans ok tólf menn með honum. En er þeir váru skamt komnir frá skála, þá gekk Tyrkir í mót þeim ok var honum vel fagnat. Leifr 185 fann þat brátt at fóstra hans var skapgott. Hann var brattleitr ok lauseygr, smáskitligr í andliti, lítill vexti ok vesalligr, en íþróttamaðr á alls konar hagleik. Þá mælti Leifr til hans: 'Hví vartu svá seinn, fóstri minn, ok fráskila f&o-hook;runeytínu?' Hann talaði þá fyrst lengi á Þýzku

5.190-220 Leif's Voyage 47

ok skaut marga vega augunum ok gretti sik, en þeir skildu 190 eigi hvat er hann sagði. Hann mælti þá á Norrœnu, er stund leið: 'Ek var genginn eigi miklu lengra, en þó kann ek n&o-hook;kkur nýnæmi at segja: ek fann vínvið ok vínber.' 'Mun þat satt, fóstri minn?' kvað Leifr. 'At vísu er þat satt', kvað hann, 'því at ek var þar fœddr er hvárki skorti vínvið 195 né vínber.' Nú sváfu þeir af þá nótt, en um morguninn mæltí Leifr við háseta sína: 'Nú skal hafa tvennar sýslur fram ok skal sinn dag hvárt lesa vínber eðr h&o-hook;ggva vínvið ok fella m&o-hook;rkina svá at þat verði farmr til skips míns.' Ok þetta var ráðs tekit. 200 Svá er sagt at eptirbátr þeira var fyldr af vínberjum. Nú var h&o-hook;gginn farmr á skipit, ok er várar, þá bjoggusk þeir ok sigldu brott. Ok gaf Leifr nafn landinu eptir landkostum ok kallaði Vínland. Sigla nú síðan í haf ok gaf þeim vel byri þar til þeir sá Grœnland ok fj&o-hook;ll undir j&o-hook;klum. 205 Á því léku miklar umrœður í Brattahlíð at menn skyldu leita Vínlands ins góða, ok var sagt at þangat mundi vera at vitja góðra landskosta. En því lauk svá at þeir Karlsefni ok Snorri bjoggu skip sitt ok ætluðu at leita Vínlands um sumarit. Til þeirar ferðar réðusk þeir Bjarni ok Þórhallr með skip sitt 210 ok þat f&o-hook;runeyti er þeim hafði fylgt. Maðr hét Þorvarðr; hann var mágr Eiríks Rauða. Hann fór ok með þeim ok Þorvaldr sonr Eiríks ok Þórhallr sem kallaðr var Veiðimaðr. Hann hafði lengi verit í veiðif&o-hook;rum með Eiríki um sumrum, ok hafði hann margar varðveizlur. Þórhallr var mikill vexti, 215 svartr ok þursligr; hann var heldr við aldr, ódæll í skapi, hljóðlyndr, fámáligr hversdagliga, undirf&o-hook;rull ok þó atmæla- samr, ok fýstisk jafnan hins verra. Hann hafði lítt við trú blandazk síðan hon kom á Grœnland. Þórhallr var lítt vinsældum horfinn, en þó hafði Eiríkr léngi tal af honum 220

48 Þorfinns saga 5.221-254

haldit. Hann var á skipi með þeim Þorvaldi, því at honum var víða kunnigt í óbygðum. Þeir h&o-hook;fðu þat skip er Þorbj&o-hook;rn hafði út þangat ok réðusk til ferðar með þeim Karlsefni, ok váru þar flestir Grœnlenzkir menn á. Á skipum þeira var 225 fjórir tigir manna annars hundraðs. Sigldu þeir undan landi, síðan til Vestribygðar, ok til Bjarneyja. Sigldu þeir þaðan undan Bjarneyjum norðanveðr. Váru þeir úti tvau dœgr. Þá fundu þeir land ok røru fyrir á bátum ok k&o-hook;nnuðu landit, ok fundu þar hellur margar ok svá 230 stórar at tveir menn máttu vel spyrnask í iljar. Melrakkar váru þar margir. Þeir gáfu nafn landinu ok k&o-hook;lluðu Helluland. Þá sigldu þeir norðanveðr tvau dœgr, ok var þá land fyrir þeim, ok var á skógr mikill ok dýr m&o-hook;rg. Ey lá í landsuðr undan landinu, ok fundu þeir þar bjarndýr ok k&o-hook;lluðu Bjarney, en 235 landit k&o-hook;lluðu þeir Markland þar er skógrinn var. Þá er liðin váru tvau dœgr, sjá þeir land, ok þeir sigldu undir landit. Þar var nes er þeir kómu at. Þeir beittu með landinu ok létu landit á stjórnborða. Þar var ørœfi ok strandir langar ok sandar. Fara þeir á bátum til lands ok fundu kj&o-hook;l af 240 skipi, ok k&o-hook;lluðu þar Kjalarnes. Þeir gáfu ok nafn str&o-hook;nd- unum ok k&o-hook;lluðu Furðustrandir, því at langt var með at sigla. Þá gørðisk vágskorit landit, ok heldu þeir skipunum at vágunum. Þat var þá er Leifr var með Óláfi konungi Tryggvasyni 245 ok hann bað hann boða Kristni á Grœnlandi, ok þá gaf konungr honum tvá menn Skozka; hét karlmaðrinn Haki en konan Hekja. Konungr bað Leif taka til þessara manna, ef hann þyrfti skjótleiks við, því at þau váru dýrum skjótari. Þessa menn fengu þeir Eiríkr ok Leifr til fylgðar við 250 Karlsefni. En er þeir h&o-hook;fðu siglt fyrir Furðustrandir, þá létu þeir ina Skozku menn á land ok báðu þau hlaupa í suðrætt ok leita landskosta ok koma aptr áðr þrjú dœgr væri liðin. Þau váru svá búin at þau h&o-hook;fðu þat klæði er þau k&o-hook;lluðu kjafal; þat var svá g&o-hook;rt at h&o-hook;ttrinn var á upp, ok opit at

5. 255-288 Þorfinn's Voyage 49

hliðum ok engar ermar á, ok knept á milli fóta. Helt þar 255 saman knappr ok nezla, en ber váru þau annars staðar. Þeir k&o-hook;stuðu akkerum ok lágu þar þessa stund. Ok er þrír dagar váru liðnir, hljópu þau af landi ofan ok hafði annat þeira í hendi vínberja k&o-hook;ngul, en annat hveitiax sjálfsáit. S&o-hook;gðu þau Karlsefni at þau þóttusk fundit hafa landskosti 260 góða. Tóku þeir þau á skip sitt ok fóru leiðar sinnar, þar til er varð fjarðskorit. Þeir l&o-hook;gðu skipunum inn á fj&o-hook;rð einn. Þar var ey ein út fyrir, ok váru þar straumar miklir um eyna; þeir k&o-hook;lluðu hana Straumsey. Fugl var þar svá margr at trautt mátti fœti koma milli eggjanna. Þeir heldu inn með 265 firðinum ok k&o-hook;lluðu hann Straumsfj&o-hook;rð, ok báru farminn af skipunum ok bjoggusk þar um. Þeir h&o-hook;fðu með sér alls konar fé ok leituðu sér þar landsnytja. Fj&o-hook;ll váru þar, ok fagrt var þar um at litask. Þeir gáðu engis nema at kanna landit. Þar váru gr&o-hook;s mikil. Þar váru þeir um vetrinn, ok 270 gørðisk vetr mikill, en ekki fyrir unnit, ok gørðisk ilt til matarins ok tókusk af veiðarnar. Þá fóru þeir út í eyna ok vættu at þar mundi gefa n&o-hook;kkut af veiðum eða rekum. Þar var þó lítt til matfanga, en fé þeira varð þar vel. Síðan hétu þeir á Guð at hann sendi þeim n&o-hook;kkut til matfanga, ok var 275 eigi svá brátt við látit sem þeim var annt til. Þórhallr hvarf á brottu, ok gengu menn at leita hans; stóð þat yfir þrjú dœgr í samt. A hinu fjórða dœgri fundu þeir Karlsefni ok Bjarni hann Þórhall á hamargnípu einni. Hann horfði í lopt upp ok gapði hann bæði augum ok munni ok 280 n&o-hook;sum ok klóraði sér ok klýpði sik ok þuldi n&o-hook;kkut. Þeir spurðu hví hann væri þar kominn. Hann kvað þá þat engu skipta; bað hann þá ekki þat undrask, kvezk svá lengst lifat hafa at þeir þurftu ekki ráð fyrir honum at gøra. Þeir báðu hann fara heim með sér. Hann gørði svá. Lítlu síðar kom 285 þar hvalr, ok drifu menn til ok skáru hann, en þó kendu menn eigi hvat hvala þat var. Karlsefni kunni mikla skyn á hv&o-hook;lum ok kendi hann þó eigi. Þenna hval suðu matsvemar,

50 Þorfinns saga 5. 289-321

ok átu af, ok varð þó &o-hook;llum ilt af. Þá gengr Þórhallr at ok 290 mælti: 'Var eigi svá, at hinn Rauðskeggjaði varð drjúgari en Kristr yðvarr? Þetta hafða ek nú fyrir skáldskap minn, er ek orta um Þór fulltrúann. Sjaldan hefir hann mér brugðizk.' Ok er menn vissu þetta, vildu engir nýta ok k&o-hook;stuðu fyrir bj&o-hook;rg ofan ok snøru sínu máli til Guðs misk- 295 unnar. Gaf þeim þá út at róa, ok skorti þá eigi birgðir um várit. Fara þeir inn í Straumsfj&o-hook;rð ok h&o-hook;fðu f&o-hook;ng af hvárutveggja landinu, veiðar af meginlandinu, eggver ok útróðra af sjónum. Nú rœða þeir um ferð sína ok hafa tilskipan. Vill Þórhallr 300 Veiðimaðr fara norðr um Furðustrandir ok fyrir Kjalarnes ok leita svá Vínlands, en Karlsefni vill fara suðr fyrir land ok fyrir austan, ok þykkir land því betra sem suðr er meir, ok þykkir honum þat ráðligra at kanna hvárttveggja. Nú býsk Þórhallr út undir eyjum ok urðu eigi fleiri í ferð með 305 honum en níu menn, en með Karlsefni fór annat liðit þeira. Ok einn dag er Þórhallr bar vatn á skip sitt, þá drakk hann ok kvað vísu þessa: Hafa kváðu mik meiðar malmþings, es komk hingat, 310 (mér samir land fyr lýðum lasta) drykk inn bazta: Bílds hattar verðr byttu beiði-Týr at stýra; heldr's svát krýpk at keldu - 315 komat vín á gr&o-hook;n mína. Láta þeir út síðan, ok fylgir Karlsefni þeim undir eyna. Aðr þeir drógu seglit upp kvað Þórhallr vísu: F&o-hook;rum aptr, þar es órir eru, sandhimins, landar, 320 l&o-hook;tum kenni-Val kanna knarrar skeið in breiðu,

5.322-354 Þorfinn's Voyage 51

meðan bilstyggvir byggva bellendr ok hval vella Laufa veðrs, þeir's leyfa l&o-hook;nd, á Furðustr&o-hook;ndum. 325 Síðan skildu þeir, ok sigldu norðr fyrir Furðustrandir ok Kjalarnes ok vildu beita þar fyrir vestan. Kom þá veðr á móti þeim ok rak þá upp við Írland, ok váru þar mj&o-hook;k þjáðir ok barðir. Þá lét Þórhallr líf sitt. Karlsefni fór suðr fyrir land ok Snorri ok Bjarni ok annat 330 lið þeira. Þeir fóru lengi ok til þess er þeir kómu at á þeirri er fell af landi ofan ok í vatn ok svá til sjávar. Eyrar váru þar miklar fyrir árósinum, ok mátti eigi komask inn í ána nema at háflœðum. Sigldu þeir Karlsefni þá til áróssins ok k&o-hook;lluðu í Hópi landit. 335 Þar fundu þeir sjálfsána hveitiakra, þar sem lægðir váru, en vínviðr alt þar sem holta kendi. Hverr lœkr var þar fullr af fiskum. Þeir gørðu þar grafir sem landit mœttisk ok flóðit gekk efst, ok er út fell, váru helgir fiskar í gr&o-hook;funum. Þar var mikill fj&o-hook;lði dýra á skógi með &o-hook;llu móti. Þeir váru þar 340 hálfan mánað ok skemtu sér ok urðu við ekki varir. Fé sitt h&o-hook;fðu þeir með sér. Ok einn morgin snemma, er þeir lituðusk um, sá þeir níu húðkeipa, ok var veift trjónum af skipunum, ok lét því líkast í sem í hálmþústum, ok ferr sólarsinnis. Þá mælti Karlsefni: 345 'Hvat mun þetta tákna?' Snorri svarar honum: 'Vera kann at þetta sé friðartákn, ok t&o-hook;kum skj&o-hook;ld hvítan ok berum í mót.' Ok svá gørðu þeir. Þá røru hinir í mót, ok undruðusk þá, ok gengu þeir á land. Þeir váru smáir menn ok illiligir ok ilt h&o-hook;fðu þeir hár á h&o-hook;fði; eygðir váru þeir 350 mj&o-hook;k ok breiðir í kinnunum. Ok dv&o-hook;lðusk þar um stund ok undruðusk. Røru síðan í brott suðr fyrir nesit. Þeir h&o-hook;fðu g&o-hook;rt bygðir sínar upp frá vatninu, ok váru sumir skálarnir nær meginlandinu, en sumir nær vatninu. Nú váru

52 Þorfinns saga 5.355-388

355 þeir þar þann vetr. Þar kom alls engi snjár, ok allr fénaðr gekk þar úti sjálfala. En er vára tók, geta þeir at líta einn morgin snemma at fj&o-hook;lði húðkeipa røri sunnan fyrir nesit, svá margir sem kolum væri sáit, ok var þá ok veift á hverju skipi trjónum. Þeir 360 brugðu þá skj&o-hook;ldum upp ok tóku kaupstefnu sín á millum, ok vildi þat fólk helzt kaupa rautt skrúð; þeir h&o-hook;fðu móti at gefa skinnav&o-hook;ru ok algrá skinn. Þeir vildu ok kaupa sverð ok spjót, en þat b&o-hook;nnuðu þeir Karlsefni ok Snorri. Þeir h&o-hook;fðu óf&o-hook;lvan belg fyrir skrúðit, ok tóku spannarlangt skrúð 365 fyrir belg, ok bundu um h&o-hook;fuð sér. Ok fór svá um stund. En er minka tók skrúðit, þá skáru þeir í sundr, svá at eigi var breiðara en þvers fingrar breitt. Gáfu þeir Skrælingar jafnmikit fyrir eða meira. Þat bar til at griðungr hljóp ór skógi, er þeir Karlsefni 370 áttu, ok gall hátt við. Þeir fælask við, Skrælingar, ok hlaupa út á keipana ok røru suðr fyrir land. Varð þá ekki vart við þá í þrjár vikur samt. En er sjá stund var liðin, sjá þeir sunnan fara mikinn fj&o-hook;lða skipa Skrælinga svá sem straumr stoði. Var þá veift trjónum &o-hook;llum rangsœlis ok ýla allir 375 Skrælingar hátt upp. Þá tóku þeir rauða skj&o-hook;ldu ok báru í mót. Gengu þeir þá saman ok b&o-hook;rðusk. Varð þá skothríð h&o-hook;rð. Þeir h&o-hook;fðu ok valsl&o-hook;ngur, Skrælingar. Þat sjá þeir Karlsefni ok Snorri at þeir fœrðu upp á st&o-hook;ngum, Skræling- arnir, kn&o-hook;tt stundar mikinn því nær til at jafna sem sauðar- 380 v&o-hook;mb ok blán at lit, ok fló upp á land yfir liðit ok lét illiliga við, þar er niðr kom. Við þetta sló ótta miklum yfir Karlsefni ok á lið hans, svá at þá fýsti engis annars en halda undan ok upp með ánni, því at þeim þótti lið Skrælinga drífa at sér &o-hook;llum megin; ok létta eigi fyrr en þeir koma til hamra 385 n&o-hook;kkurra. Veittu þeir þar viðt&o-hook;ku harða. Freydís kom út ok sá er þeir heldu undan. Hon kallaði, 'Hví renni þér undan slíkum auvirðism&o-hook;nnum, svá gildir menn, er mér þœtti líkligt at þér mættið drepa þá svá sem

5.389-422 Þorfinn's Voyage 53

búfé? Ok ef ek hefða vápn, þœtti mér sem ek munda betr berjask en einnhverr yðvar.' Þeir gáfu engan gaum hvat 390 sem hon sagði. Freydís vildi fylgja þeim ok varð hon heldr sein, því at hon var eigi heil; gekk hon þá eptir þeim í skóginn, en Skrælingar sœkja at henni. Hon fann fyrir sér mann dauðan, Þorbrand Snorrason, ok stóð hellusteinn í h&o-hook;fði honum; sverðit lá hjá honum, ok hon tók þat upp ok býsk 395 at verja sik með, Þá koma Skrælingar at henni. Hon tekr brjóstit upp ór serkinum ok slettir á sverðit. Þeir fælask við ok hlaupa undan ok á skip sín ok heldu á brottu. Þeir Karlsefni finna hana ok lofa kapp hennar. Tveir menn fellu af Karlsefni ok fjórir af Skrælingum, en þó urðu þeir ofrliði 400 bornir. Fara þeir nú til búða sinna, ok íhuga hvat fj&o-hook;lmenni þat var er at þeim sótti á landinu; sýnask þeim nú at þat eina mun liðit hafa verit er á skipunum kom, en annat liðit mun hafa verit sjónhverfingar. Þeir Skrælingar fundu ok mann dauðan ok lá øx hjá honum. Einn þeira hjó í stein ok 405 brotnaði øxin. Þótti þeim þá engu nýtt, er eigi stóð við grjótinu, ok k&o-hook;stuðu niðr. Þeir þóttusk nú sjá, þó at þar væri landskostir góðir, at þar myndi jafnan óf